Experts leggen kansen en knelpunten van ’t Centrum bloot

21 juni 2018 door Sarah Verbeeck

IMG_8209.JPG

Het startschot voor de aanbesteding van het 100 procent circulaire kantoorgebouw ’t Centrum is gegeven. Maar welk circulair financieringsmodel leent zich het best om de bouw te realiseren? En hoe maken we van het gebouw een inspirerend en gezond toonbeeld van circulariteit en flexibiliteit? Die vragen legde Kamp C op 12 juni voor aan een panel van experts.

Circulair bouwen is vandaag nog pionierswerk. Wereldwijd zetten voortrekkers de eerste stappen in die grensverleggende bouwpraktijk. Ook Kamp C. Door het eerste circulaire gebouw in België neer te zetten, wil Kamp C samen met de bouwsector aan den lijve ondervinden op welke muren het circulaire bouwen vandaag nog botst, en hoe we die obstakels weg kunnen werken. Cruciaal daarbij is samenwerking over alle echelons en schotten heen: met bouwheren, partners, architecten, experts, projectontwikkelaars …

Ter voorbereiding van dat innovatieve traject verzamelde Kamp C op 12 juni alle stakeholders rond de tafel. Experts gaande van vastgoeddienstverlener Bopro tot afvalstoffenmaatschappij OVAM en van de VUB tot OSAR Architects deelden hun visie op drie aspecten:

  1. de finaciering van het gebouw;
  2. de inhoud, ambities en doelstellingen van de aanbesteding;
  3. de vormgeving van het proces.

1. Alternatieve financiering

Voor de financiering van de bouw van ’t Centrum verkent Kamp C drie verschillende modellen:

  1. Investering: een traditionele overeenkomst tussen een opdrachtgever die investeert en een opdrachtnemer die levert.
  2. Van eigendom naar gebruik: de producent blijft eigenaar, Kamp C huurt het product voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld voor de levensduur van een gebouw. Of: Kamp C betaalt de leverancier per geleverde dienst, bijvoorbeeld het gebruik van een lift.
  3. Participatie: een derde partij participeert in het project. Bijvoorbeeld: de partij die het restaurant wil uitbaten investeert 1 miljoen euro om die dienst gedurende twintig jaar te mogen verlenen.

De experts legden de drie financieringsmodellen op de rooster en distilleerden er de belangrijkste pro’s en contra’s uit. Een investering mag dan wel veilig en bekend terrein zijn, met een duidelijk eigenaarschap en juridische verantwoordelijkheid, op termijn levert het een minder circulair gebouw op. Bovendien valt het leerproces rond alternatieve financiering weg.

Een circulaire financiering waarbij Kamp C het gebouw of de geleverde diensten – het gebruik van licht – huurt, heeft als voordeel dat de leverancier betrokken blijft en garant staat voor de kwaliteit van het gebouw. Tegelijk stimuleert deze financieringsvorm nieuwe en innovatieve toepassingen. Een belangrijke kanttekening is wel dat het juridisch en verzekeringstechnisch moeilijk is, maar daarin kan een Circular Economy Service Company (CESCo) tegemoet komen. In een CESCo besteedt de eigenaar of gebruiker van een gebouw het beheer van (een onderdeel van) het gebouw uit aan een externe partij. 

Het model van participatie maakt het dan weer mogelijk om synergieën en ketensamenwerking te creëren, waardoor het engagement, de inhoudelijke expertise en het budget van alle partijen samen exponentieel toeneemt. Dat is de ideale voedingsbodem voor innovatie. Aan de andere kant blijven ook in dit model de verzekeringen en de verantwoordelijkheden een groot vraagteken.

2. Ambitieuze aanbesteding

Bij de aanbesteding van ’t Centrum vertrekt Kamp C van vier ambities:

  1. Circulariteit: een circulair bedrijfsgebouw in realisatie, gebruik en beheer waarin alle betrokkenen worden gestimuleerd om circulair te werken, bouwen en ondernemen.
  2. Flexibiliteit: een toekomstbestendig gebouw dat in functie aanpasbaar is tijdens de levensduur.
  3. Gezondheid: voorzien in een gezonde en comfortabele omgeving die een gezonde levensstijl stimuleert.
  4. Imago: een inspiratiebron zijn voor alle belanghebbenden.

Jonathan Verdonck van Kamp C: “We zoeken een balans tussen flexibiliteit en openheid aan de ene kant, en concreetheid en meetbaarheid aan de andere kant. Die evenwichtsoefening toetsten we op 12 juni af met onze partners en dat leverde enkele interessante inzichten op.”

Zo onderstreepten de experts dat de aanbesteding open en transparant moet verlopen en dat de prestaties tegelijk meetbaar moeten zijn. Een ander belangrijk aandachtspunt is dat het project niet stopt wanneer het gebouw is opgeleverd: het moet mogelijk zijn de functie en invulling te veranderen in de loop van zijn levensduur. De kunst zal erin bestaan de balans te vinden tussen comfort en circulariteit. Daarbij mogen we ook lowtech-oplossingen niet uit het oog verliezen.

Mobiliteit = werkpunt

Een andere expert wees erop dat de locatie van ’t Centrum, de site van Kamp C in Westerlo, een knelpunt is. Mobiliteit is met andere woorden een werkpunt.

3. Innovatief proces

Kamp C vult ook het aanbestedings- en bouwproces van ’t Centrum compleet anders in. Jonathan Verdonck: “We willen samenwerken met een consortium van bouwpartners volgens het Rijnlandse model, waarbij consensus en samenwerkingsbereidheid vooropstaan. Dat model vereist openheid van alle belanghebbenden en een vertrouwen in vakmanschap. Waar moeten we op letten? Hoe kunnen we in goede verstandhouding samenwerken? Die vragen legden we voor aan onze stakeholders.”

Een van de experts wees op het belang van ‘samen’ doen. Dat leidt tot betere resultaten en inzichten. Aangezien de Belgische bouwmarkt vrij conservatief is, is het belangrijk om de tijd te nemen om het vertrouwen van de sector te winnen. Minstens even belangrijk is een open communicatie, ook naar de buurt en alle stakeholders.

Consortium

Tegelijk peilde Kamp C naar de visie op het consortium dat het bouwtraject zal realiseren. Welk soort consortium leent zich het best voor dit project: groot vs. klein, innovatief vs. traditioneel, Vlaams vs. Nederlands?

De experts pleitten voor een breed consortium: kies niet één aannemer, maar breng meerdere specialisaties samen om kennis te vergroten. Een publiek-private samenwerking (pps) is geschikt om in de plaats van een product een prestatie voor meerdere jaren op te vragen. Zo gaan bouwers op langere termijn denken en dat komt de circulariteit en duurzaamheid van het gebouw ten goede.

 

Labels:

  • “Zelfs in onze vrije tijd zijn we bezig met C3PO”

    3D-printen in de bouw is in de rest van de wereld sterk in opmars. Talloze mogelijkheden zoals het printen van tijdelijke huisvesting tot volledige appartementen worden al uitgevoerd. Sinds februari experimenteren enthousiaste studenten van Thomas More Bouw met de 3D-betonprinter op Kamp C, dit is uniek in Europa. De printer is een onderdeel van het project C3PO, “Co-creatie: 3D-Printen met Ondernemingen”. Met C3PO willen Kamp C en de provincie Antwerpen deze innovatieve techniek versnellen in Vlaanderen. We strikten een gehaaste Siebe en Seppe voor een interview. Ze blikken graag terug op hun ervaringen.

    Lees meer
  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Eerste stap in circulaire aanbesteding afgerond

    In 2019 loopt het aanbestedingstraject ter voorbereiding van de bouw van ’t Centrum, het eerste circulaire gebouw van België. In dit gebouw worden zoveel mogelijk pijlers van circulair bouwen geïntegreerd. Rond het gebouw en het bouwtraject zal initiatiefnemer Kamp C, samen met een heleboel partners een boeiend en innovatief leerproces opzetten, waaruit de hele bouwsector inspiratie kan putten.

    Lees meer
  • Nieuwsbrief 2 Bouwen aan een circulaire Kempen

    Circulair gebouw: Tijdelijk gerechtsgebouw Amsterdam

    Gebouw uitgewerkt als tijdelijk product

    De bouw van een nieuwe rechtbank in Amsterdam duurt vijf jaar. Om in tussentijd als rechtbank te kunnen blijven functioneren, was een tijdelijk gerechtsgebouw nodig voor de vijf rechtszalen en de cellen. Het kantoorpersoneel kon terecht in huurkantoren in de buurt. Dankzij een goed business plan, waarbij het gebouw is uitgedacht als herbruikbaar product, kon de realisatie ervan aan 10% minder dan de vooropgestelde plafondprijs.

    Lees meer
  • Hoe wordt jouw bedrijfsmodel circulair?

    Kmo’s uit de bouwsector begeleiden om hun bedrijfsmodel circulair te maken, dat is het Europese project ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’ in een notendop. De kick-off van dat veelbelovende project vindt plaats tijdens de vierde masterclass van Kamp C over circulair bouwen op 18 oktober.

    Lees meer
  • Tweede masterclass circulair bouwen groot succes

    Gisteren toverde het Comics Station in Antwerpen om tot een inspirerende masterclass over circulair bouwen. De masterclass kadert in de aanloop naar de aanbesteding van het eerste circulaire gebouw in België, ’t Centrum, en in het circulaire inspiratietraject van Kamp C. Deze tweede masterclass had als thema “het formuleren van een goede circulaire propositie”.

    Lees meer
  • “Overschakelen naar circulair bouwen? Start vanuit je sterktes”

    Op donderdag 6 september 2018 organiseert Kamp C in Antwerpen haar tweede masterclass Circulair Bouwen. Topic van de dag is het formuleren van een goede circulaire propositie. De masterclass maakt deel uit van het inspiratietraject dat Kamp C uitrolt in de aanloop naar de aanbesteding van ’t Centrum, het eerste circulaire gebouw in ons land.

    Lees meer
  • 3 circulaire gebouwen in beeld

    Circulair bouwen staat in Vlaanderen nog in de kinderschoenen, al neemt de interesse zienderogen toe. Onze noorderburen schoten iets eerder uit de startblokken en realiseerden de afgelopen jaren enkele knappe circulaire bedrijfsgebouwen. Kijk mee en laat je inspireren!

    Lees meer
  • 200 bezoekers tasten ‘circulair bouwen’ af op eerste masterclass

    In 2019 komt in Westerlo het eerste circulaire gebouw van België te staan: ’t Centrum. Rond dat gebouw en het bouwproces lanceerde Kamp C, samen met enkele partners, een innovatief leertraject. Het startschot werd gegeven op vrijdag 28 juni met de masterclass ‘Circulair bouwen’. “Een circulair gebouw kan veel meer waarde creëren dan alleen de kost van de materialen en de werkuren.”

    Lees meer
Sluiten