Kan circulair bouwen wonen opnieuw betaalbaar maken?

14 november 2018 door Diana Grasso

GALLE Waldo_Landscape - meso_lr.jpg

Acht procent van de gezinnen heeft het moeilijk om zijn woonkrediet af te betalen. Is leningvrij en circulair wonen een interessant alternatief voor de groeiende groep mensen die zich geen eigen woning kan veroorloven? Dat onderzoekt WoonC, een netwerk van onderzoekers, investeerders, materiaalproducenten en overheden, met de bouw van een circulaire woning.

Sinds 2000 zijn de prijzen van de woningen in België meer dan verdubbeld. Dertien procent van wie een lening aangaat, staat daarvoor meer dan 40 procent van zijn inkomen af; bij 8 procent van de leners is dat zelfs meer dan de helft. Voor veel mensen legt een woonkrediet een hypotheek op hun leven en hun vrijheid.

Dat moet anders, vindt een groeiend netwerk van bedrijven, onderzoekers en overheden, met onder andere BAST architects & engineers, Facadeclick, het Vlaams Energiebedrijf, de OVAM, kennisinstelling VITO en het departement Architectural Engineering aan de VUB. Samen voelen ze de mogelijkheden van leningvrij wonen aan de tand in concrete bouwprojecten. Het eerste project gaat in 2019 van start in Wilsele. Een tweede en derde project zitten in de pijplijn.

Materiaal slim gebruiken

Onderzoeker Waldo Galle van VUB Architectural Engineering en VITO: “We gaan niet altijd slim om met de materialen in onze woningen. Neem nu de renovatie van een dak: we kiezen meestal voor nieuwe dakpannen en gooien de oude weg. Oók als die oude dakpannen niet stuk zijn, en de nieuwe niet sterker. Iedereen houdt natuurlijk van ‘eens iets nieuw’, maar is dat geen gemiste kans? Bij iedere renovatie blijft een hoop afval achter, moeten we nieuwe materialen aankopen en sturen we extra vrachtwagens op onze al overvolle snelwegen. Met het hergebruik van die dakpannen of een efficiënte recyclage sparen we geld, afval en overlast uit.”

Dakpan met vier levens

Vandaag is hergebruik niet altijd mogelijk. Oude ramen zijn bijvoorbeeld niet isolerend genoeg, en binnenwanden kunnen maar moeilijk gerecupereerd worden zonder ze te beschadigen. “Wel weten we hoe we hergebruik in de toekomst mogelijk kunnen maken”, stelt Galle. “Ramen kunnen bijvoorbeeld geüpgraded worden, en wanden kunnen volledig demonteerbaar zijn. Door nu al te denken aan het tweede, derde en misschien wel vierde leven van een dakpan, een raam of ieder ander onderdeel van een woning, zal dat bouwelement in de toekomst meer waard zijn dan wanneer het afgedankt moet worden.”

Woningen – en de materialen waarmee ze gebouwd zijn – die nuttig en waardevol blijven, zijn bovendien een duurzamere, misschien zelfs meer rendabele investering dan een traditionele woning of appartement. Het woonkrediet is dan ook niet langer de enige optie.

Wonen as-a-service

Galle: “Met professionele partners zoals Groep Van Roey en Bopro, en financiële instellingen zoals Triodos Bank en Econocom, verkennen we verschillende pistes. Zo zouden particulieren samen in de bouwgrond of de dragende structuur van een gebouw kunnen investeren, als coöperatie of vennootschap. Voor die delen van het gebouw die regelmatig onderhoud nodig hebben en aangepast moeten worden aan nieuwe eisen, kan het interessant zijn dat producenten ze tegen een vergoeding aan de bewoners ter beschikking stellen. Ventilatie en verwarming bijvoorbeeld. Je koopt dan geen installaties aan, maar doet een beroep op een bedrijf dat je verse, warme lucht aanbiedt. Bij zo’n dienst of ‘servicecontract’ ben je trouwens zelf niet verantwoordelijk voor het onderhoud, en betaal je enkel als het bedrijf de afgesproken luchtkwaliteit effectief levert.”

Circulaire pilootwoning

Leningvrij en circulair wonen is een compleet nieuwe manier van wonen, die nieuwe afspraken en spelregels vraagt. “Welke regels dat zijn, onderzoeken we tijdens het bouwproces van een circulaire woning. Dankzij BAST architects & engineers verrijst die woning binnenkort in Wilsele. Hoe verdelen we de baten en kosten over alle betrokken partijen? Welke voorwaarden moeten vervuld zijn om er een duurzaam businessmodel van te maken? Hoe garanderen we woonzekerheid? En welke nieuwe contractvormen zijn nodig? Dat zijn de vragen die iedereen zich stelt. Dankzij WoonC kunnen we onze kennis verbinden en samen die vragen beantwoorden”, legt Galle uit.

Het WoonC-netwerk buigt zich ook over de opportuniteiten die leningvrij, circulair wonen biedt voor de samenleving: welke nieuwe beroepen zijn nodig? Moet de wetgeving aangepast worden?  En hoe kunnen technologieën zoals smart monitoring ingezet worden?

Het netwerk van WoonC staat open voor nieuwe partners die hun kennis willen delen en samen stappen vooruit willen zetten in de zoektocht naar een nieuwe, bevrijdende manier van bouwen en wonen. Meer info vind je op de website van WoonC-mediapartner Vlaanderen Circulair.

Labels:

  • “Prestatiecontracten zijn de beste manier om circulaire renovaties te realiseren”

    Nu circulair bouwen stilaan een vertrouwd begrip is in onze sector groeit de interesse voor een gelijkaardige innovatie: circulair renoveren. Het Antwerpse bouwadviesbureau Factor4, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) sprongen alvast op de kar. Met het project CiRe (‘Circulair Renoveren’) mikken ze op de circulaire renovatie van publieke gebouwen.

    Lees meer
  • Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • “Circulair bouwen creëert nieuwe financieringsmodellen”

    Circulair bouwen biedt niet alleen kansen voor de bouwsector, ook bankiers kunnen meestappen in het verhaal. Didier Léon, senior manager bij de duurzame Triodos Bank, kijkt voor ons naar de financiële kant van een circulair gebouw.

    Lees meer
  • SDG’s vinden hun weg naar de Vlaamse bouwsector

    Volgens het World Green Building Council kan de bouwsector bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Twee Vlaamse bedrijven uit de sector leggen uit hoe zij de doelen in hun werking integreren: “Je hebt vooral een andere mindset nodig.”

    Lees meer
  • Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

    Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Dit artikel gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

    Lees meer
  • Netwerkevent Solarise op 12/2

    Op 12 februari gaat het netwerkevent van Solarise, met focus op zonne-energie, door met als thema business modellen en met verschillende sprekers over o.a. energiecoöperaties en circulaire economie in Gent. 

    Lees meer
  • Volg energiemeesters Ludo en Carine op hun blog

    Ludo en Carine zijn twee vrijwillige energiemeesters. In de gemeente Retie hebben ze al verschillende gezinnen bijgestaan met tips om energie te sparen. 

    Lees meer
  • Reportagereeks huisbezoeken: Karen haar duurzaam gerenoveerd huis is binnenkort instapklaar

    Karen uit Leest is volop aan het verbouwen. Ze vroeg hulp aan Kamp C, het provinciaal centrum voor duurzaamheid en innovatie, om haar woning duurzaam te renoveren. Adviseur Dirk Verbeeck van Kamp C gaf duurzaam bouwadvies in het kader van het See2Do! project.

    Lees meer
  • “Gebroken kringlopen” door Ronald Rovers

    Ronald Rovers schreef onlangs het boek “Gebroken kringlopen”. De uitgangspunten van het boek zijn eenvoudig: we leven op een eindige aarde, wat grondstoffen betreft komt er niks bij en gaat er niets vanaf. De enige min of meer oneindige bron van energie is de zon. We zijn er inmiddels achter dat we volledig moeten overschakelen op hernieuwbare energie, met name zonne- en windenergie, en dat we tegelijkertijd de kringlopen van grondstoffen op aarde gesloten moeten houden. Circulair betekent dus niet alleen recycleren, maar ook grondstofvoorraden herstellen. Anders raken ze op en zijn we veroordeeld tot uitsluitend recycleren.

    Lees meer
  • CHARM-project goedgekeurd

    Onlangs werd het CHARM-project goedgekeurd. CHARM staat voor ‘Circular housing Asset Renovation & Management’.

    Lees meer
Sluiten