Circular Retrofit Lab: eerste circulair renovatieproject in België

28 november 2018 door Diana Grasso

het retrofit lab.jpg

Demonteerbare gevels, afwerkingspanelen met velcro en technieken die verschillende functies aankunnen, bij de renovatie van acht studentenkoten paste de Vrije Universiteit Brussel een indrukwekkende reeks van circulaire bouwoplossingen toe.

Hoewel België bekendstaat als kampioen in het recycleren van bouwafval, groeit onze afvalberg alleen maar aan. Lijm, bepleistering en isolatieschuim zorgen ervoor dat bouwmaterialen niet herbruikbaar zijn. Hoewel de meeste materialen bij afbraak nog in goede staat zijn, belanden ze doorgaans bij het afval.

Hoe zorgen we ervoor dat wat we vandaag bouwen en renoveren over honderd jaar nog steeds mee kan evolueren, en niet – zoals vandaag vaak het geval is – integraal tegen de vlakte gaat? Het model van de circulaire bouweconomie biedt alvast een deel van het antwoord op deze vraag. Dankzij een slim ruimtelijk en structureel ontwerp krijgen gebouwen een verlengde levensduur. In plaats van onze materialen bij verbouwingen of afbraakwerken rechtstreeks richting afvalberg te sturen, gebruiken we de ‘afgedankte’ materialen als grondstoffen voor een volgend bouwproject.

8 studentenkoten

Maar wat met bestaande gebouwen? En verbouwingen? Het voorbeeldproject Circular Retrofit Lab wil op deze vragen een antwoord bieden. Dat eerste circulaire renovatieproject in België vormt acht studentenkoten in Elsene om tot een experimenteerruimte voor circulaire en veranderingsgerichte bouwconcepten.

Initiatiefnemer is de onderzoeksgroep van VUB Architectural Engineering aan de Vrije Universiteit Brussel, dat zich specialiseert in aanpasbare en omkeerbare bouwoplossingen die de bouwsector moeten verduurzamen. Ook Kaderstudio en Groep Van Roey bouwen mee aan het project.

Slim ontwerp

Alles begint bij een slim ontwerp. Door een vrije planindeling kan een gebouw makkelijk van functie wisselen en in de toekomst moeiteloos worden aangepast aan veranderende noden. “De hele ruimte moet snel en materiaalefficiënt verstelbaar zijn op het vlak van indeling, akoestiek, ventilatie en daglicht”, klinkt het. Zo hebben toekomstige verbouwers lagere renovatiekosten.

Het hele studentenverblijf werd daarom gestript, tot alleen de originele draagstructuur overbleef. Het Circular Retrofit Lab krijgt een nieuw jasje in de vorm van transformeerbare buitenmuren die voldoen aan de huidige comfortstandaarden en bestaan uit houten modules en een aluminium frame.

De technische kokers werden in de vier hoeken van het gebouw geplaatst. Momenteel hoeven er daar maar twee van te worden gebruikt. De overige twee kunnen later van pas komen, als het gebouw van functie verandert.

Circulaire wanden

Om ook in de toekomst zo weinig mogelijk materialen verloren te laten gaan, gebruikt het team van VUB Architectural Engineering verschillende circulaire oplossingen om de binnenkant van het gebouw vorm te geven. Zo worden afwerkingspanelen opgehangen met velcro en er wordt een droogbouwwand gemonteerd op kartonnen studs.

De volledig demonteerbare, ontdubbelde wanden, compleet met rubberdichtingen en uitneembare plint, zijn multifunctioneel. Ze delen niet alleen ruimtes in, maar zorgen er ook voor dat elektriciteit en leidingen soepel kunnen worden weggewerkt. Sanitaire problemen zijn op die manier snel en goedkoop op te lossen. De wanden bevatten zelfs boekenrekken of bureaubladen en kunnen na demontage ergens anders opnieuw worden opgebouwd.

De benedenverdieping van het Circular Retrofit Lab zal de komende tijd dienst doen als een permanent expo/lab over circulair bouwen. De eerste verdieping is een experiment op zich: de ruimte wordt omgevormd van coworkingplek naar ecologisch gastenverblijf naar pop-up studentenrestaurant …

Meer info: www.circularretrofitlab.be en  https://www.bamb2020.eu/blog-crl/

Labels:

  • Kontichse gezinnen screenen huis met warmtecamera

    Op zaterdag 23 februari maakten de inwoners van de Altenawijk in Kontich een warmtewandeling in het kader van het project RHEDCOOP. De buurtbewoners ontdekten met een warmtecamera welke plekken in huis beter geïsoleerd kunnen worden.

    Lees meer
  • Nieuwe technologieën voor duurzamer beton

    Het gebruik van circulaire technologieën voor beton kan helpen om de milieu-impact van de bouwsector drastisch terug te schroeven. Nu een duurzamer beton technisch stilaan op punt staat, is het tijd om de eerste toepassingen naar de werf te brengen.

    Lees meer
  • Aanbesteden via ‘Rapid Circular Contracting’: meer innovatie en creativiteit

    In onze vorige blog zoomden we in op een eerste vorm van circulair aanbesteden, waarbij een Bouw Informatie Model (BIM) de rol van de hoofdaannemer overneemt. Deze keer komt de tweede variant aan bod: ‘Rapid Circular Contracting’ (RCC). Een circulair aanbestedingsmodel dat maximaal ruimte laat voor innovatie en creativiteit.

    Lees meer
  • Circulaire woonwijk verrijst uit oude hoogbouwflats

    Uit leegstaande flatgebouwen een nieuwe woonwijk optrekken, voorzien van een gesloten waterkringloop? Het Nederlandse project SUPERLOCAL legt de circulaire lat hoog: “De lessen die we trekken uit dit project kunnen in heel Europa worden toegepast.”

    Lees meer
  • Aanbesteden via een Bouw Informatie Model: minder kosten, meer kwaliteit

    Kamp C wil de bouwsector stap voor stap inwijden in alle zeven pijlers van het circulaire model. In onze vorige blogs bespraken we al het gebruik van circulaire materialen en de kunst van het circulair ontwerpen. Deze keer is het de beurt aan circulair aanbesteden: een vorm van aanbesteden die ambities centraal stelt, bijvoorbeeld via een Bouw Informatie Model (BIM).

    Lees meer
  • BAMB maakt laatste stop op Kamp C

    Van december tot midden februari kon je de Reversible Experience Modules (REMs) bezoeken op Kamp C. De REMs zijn een pilot in het Europese “Buildings As Material Banks”(BAMB) project. We ontvingen heel wat kijklustigen. Op 19 februari vonden verschillende workshops plaats over circulair bouwen en materiaalpaspoorten. EPEA Nederland, de organisatie die de REMs lanceerde, gaf een toelichting over de toekomstvisie.

    Lees meer
  • Kamp C ondertekent Green Deal Circulair Bouwen

    Vorige week plaatste Kamp C-directeur Peter-Paul van den Berg op Batibouw zijn handtekening onder de Green Deal Circulair Bouwen. In de overeenkomst engageert Kamp C zich samen met tal van andere spelers om de transitie naar een circulair model in de bouwsector te versnellen.

    Lees meer
  • “Prestatiecontracten zijn de beste manier om circulaire renovaties te realiseren”

    Nu circulair bouwen stilaan een vertrouwd begrip is in onze sector groeit de interesse voor een gelijkaardige innovatie: circulair renoveren. Het Antwerpse bouwadviesbureau Factor4, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) sprongen alvast op de kar. Met het project CiRe (‘Circulair Renoveren’) mikken ze op de circulaire renovatie van publieke gebouwen.

    Lees meer
  • Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • “Circulair bouwen creëert nieuwe financieringsmodellen”

    Circulair bouwen biedt niet alleen kansen voor de bouwsector, ook bankiers kunnen meestappen in het verhaal. Didier Léon, senior manager bij de duurzame Triodos Bank, kijkt voor ons naar de financiële kant van een circulair gebouw.

    Lees meer
Sluiten