Circular Retrofit Lab: eerste circulair renovatieproject in België

28 november 2018 door Diana Grasso

Circular retrofit lab.jpg

Demonteerbare wanden, afwerkingspanelen met velcro en tweedehands bouwmaterialen, bij de renovatie van acht studentenkoten pasten de Vrije Universiteit Brussel en VIBE een indrukwekkende reeks van circulaire bouwoplossingen toe.

Hoewel België bekendstaat als kampioen in het recycleren van bouwafval, groeit onze afvalberg alleen maar aan. Lijm, bepleistering en isolatieschuim zorgen ervoor dat bouwmaterialen niet herbruikbaar zijn. Hoewel de meeste materialen bij afbraak nog in goede staat zijn, belanden ze doorgaans bij het afval.

Hoe zorgen we ervoor dat wat we vandaag bouwen en renoveren over honderd jaar nog steeds mee kan evolueren, en niet – zoals vandaag vaak het geval is – integraal tegen de vlakte gaat? Het model van de circulaire bouweconomie biedt alvast een deel van het antwoord op deze vraag. Dankzij een slim ruimtelijk en structureel ontwerp krijgen gebouwen een verlengde levensduur. In plaats van onze materialen bij verbouwingen of afbraakwerken rechtstreeks richting afvalberg te sturen, gebruiken we de ‘afgedankte’ materialen als grondstoffen voor een volgend bouwproject.

8 studentenkoten

Maar wat met bestaande gebouwen? En verbouwingen? Het voorbeeldproject Circular Retrofit Lab wil op deze vragen een antwoord bieden. Dat eerste circulaire renovatieproject in België vormt acht studentenkoten in Elsene om tot een experimenteerruimte voor circulaire en veranderingsgerichte bouwconcepten.

Initiatiefnemers zijn VIBE, het Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen, en het Transform-team van de vakgroep Architectonische Ingenieurswetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel, dat zich specialiseert in aanpasbare en omkeerbare bouwoplossingen die de bouwsector moeten verduurzamen. Ook Kaderstudio en Groep Van Roey bouwen mee aan het project.

Slim ontwerp

Alles begint bij een slim ontwerp. Door een vrije planindeling kan een gebouw makkelijk van functie wisselen en in de toekomst moeiteloos worden aangepast aan veranderende noden. “De hele ruimte moet snel en materiaalefficiënt verstelbaar zijn op het vlak van indeling, akoestiek, ventilatie en daglicht”, klinkt het. Zo hebben toekomstige verbouwers lagere renovatiekosten.

Het hele studentenverblijf werd daarom gestript, tot alleen de originele draagstructuur overbleef. Circular Retrofit Lab krijgt een nieuw jasje in de vorm van transformeerbare buitenmuren die voldoen aan de huidige comfortstandaarden en bestaan uit houten modules en een stalen frame.

De technische kokers werden in de vier hoeken van het gebouw geplaatst. Momenteel hoeven er daar maar twee van te worden gebruikt. De overige twee kunnen later van pas komen, als het gebouw van functie verandert.

Circulaire wanden

Om ook in de toekomst zo weinig mogelijk materialen verloren te laten gaan, gebruikt het Transform-team verschillende circulaire oplossingen om de binnenkant van het gebouw vorm te geven. Zo worden afwerkingspanelen opgehangen met velcro en er wordt een droogbouwwand gemonteerd op kartonnen studs. Daarnaast gebruiken de architecten zoveel mogelijk tweedehands bouwmaterialen.

De volledig demonteerbare, ontdubbelde wanden, compleet met rubberdichtingen en uitneembare plint, zijn multifunctioneel. Ze delen niet alleen ruimtes in, maar zorgen er ook voor dat elektriciteit en leidingen soepel kunnen worden weggewerkt. Sanitaire problemen zijn op die manier snel en goedkoop op te lossen. De wanden bevatten zelfs boekenrekken of bureaubladen en kunnen na demontage ergens anders opnieuw worden opgebouwd.

De benedenverdieping van Circular Retrofit Lab zal de komende tijd dienst doen als een permanent expo/lab over circulair bouwen. De eerste verdieping is een experiment op zich: de ruimte wordt omgevormd van coworkingplek naar ecologisch gastenverblijf naar pop-up studentenrestaurant …

Meer info: www.circularretrofitlab.be

Labels:

  • “Prestatiecontracten zijn de beste manier om circulaire renovaties te realiseren”

    Nu circulair bouwen stilaan een vertrouwd begrip is in onze sector groeit de interesse voor een gelijkaardige innovatie: circulair renoveren. Het Antwerpse bouwadviesbureau Factor4, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) sprongen alvast op de kar. Met het project CiRe (‘Circulair Renoveren’) mikken ze op de circulaire renovatie van publieke gebouwen.

    Lees meer
  • Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • “Circulair bouwen creëert nieuwe financieringsmodellen”

    Circulair bouwen biedt niet alleen kansen voor de bouwsector, ook bankiers kunnen meestappen in het verhaal. Didier Léon, senior manager bij de duurzame Triodos Bank, kijkt voor ons naar de financiële kant van een circulair gebouw.

    Lees meer
  • SDG’s vinden hun weg naar de Vlaamse bouwsector

    Volgens het World Green Building Council kan de bouwsector bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Twee Vlaamse bedrijven uit de sector leggen uit hoe zij de doelen in hun werking integreren: “Je hebt vooral een andere mindset nodig.”

    Lees meer
  • Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

    Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Dit artikel gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

    Lees meer
  • Netwerkevent Solarise op 12/2

    Op 12 februari gaat het netwerkevent van Solarise, met focus op zonne-energie, door met als thema business modellen en met verschillende sprekers over o.a. energiecoöperaties en circulaire economie in Gent. 

    Lees meer
  • Volg energiemeesters Ludo en Carine op hun blog

    Ludo en Carine zijn twee vrijwillige energiemeesters. In de gemeente Retie hebben ze al verschillende gezinnen bijgestaan met tips om energie te sparen. 

    Lees meer
  • Reportagereeks huisbezoeken: Karen haar duurzaam gerenoveerd huis is binnenkort instapklaar

    Karen uit Leest is volop aan het verbouwen. Ze vroeg hulp aan Kamp C, het provinciaal centrum voor duurzaamheid en innovatie, om haar woning duurzaam te renoveren. Adviseur Dirk Verbeeck van Kamp C gaf duurzaam bouwadvies in het kader van het See2Do! project.

    Lees meer
  • “Gebroken kringlopen” door Ronald Rovers

    Ronald Rovers schreef onlangs het boek “Gebroken kringlopen”. De uitgangspunten van het boek zijn eenvoudig: we leven op een eindige aarde, wat grondstoffen betreft komt er niks bij en gaat er niets vanaf. De enige min of meer oneindige bron van energie is de zon. We zijn er inmiddels achter dat we volledig moeten overschakelen op hernieuwbare energie, met name zonne- en windenergie, en dat we tegelijkertijd de kringlopen van grondstoffen op aarde gesloten moeten houden. Circulair betekent dus niet alleen recycleren, maar ook grondstofvoorraden herstellen. Anders raken ze op en zijn we veroordeeld tot uitsluitend recycleren.

    Lees meer
  • CHARM-project goedgekeurd

    Onlangs werd het CHARM-project goedgekeurd. CHARM staat voor ‘Circular housing Asset Renovation & Management’.

    Lees meer
Sluiten