Circular Retrofit Lab: eerste circulair renovatieproject in België

28 november 2018 door Diana Grasso

het retrofit lab.jpg

Demonteerbare gevels, afwerkingspanelen met velcro en technieken die verschillende functies aankunnen, bij de renovatie van acht studentenkoten paste de Vrije Universiteit Brussel een indrukwekkende reeks van circulaire bouwoplossingen toe.

Hoewel België bekendstaat als kampioen in het recycleren van bouwafval, groeit onze afvalberg alleen maar aan. Lijm, bepleistering en isolatieschuim zorgen ervoor dat bouwmaterialen niet herbruikbaar zijn. Hoewel de meeste materialen bij afbraak nog in goede staat zijn, belanden ze doorgaans bij het afval.

Hoe zorgen we ervoor dat wat we vandaag bouwen en renoveren over honderd jaar nog steeds mee kan evolueren, en niet – zoals vandaag vaak het geval is – integraal tegen de vlakte gaat? Het model van de circulaire bouweconomie biedt alvast een deel van het antwoord op deze vraag. Dankzij een slim ruimtelijk en structureel ontwerp krijgen gebouwen een verlengde levensduur. In plaats van onze materialen bij verbouwingen of afbraakwerken rechtstreeks richting afvalberg te sturen, gebruiken we de ‘afgedankte’ materialen als grondstoffen voor een volgend bouwproject.

8 studentenkoten

Maar wat met bestaande gebouwen? En verbouwingen? Het voorbeeldproject Circular Retrofit Lab wil op deze vragen een antwoord bieden. Dat eerste circulaire renovatieproject in België vormt acht studentenkoten in Elsene om tot een experimenteerruimte voor circulaire en veranderingsgerichte bouwconcepten.

Initiatiefnemer is de onderzoeksgroep van VUB Architectural Engineering aan de Vrije Universiteit Brussel, dat zich specialiseert in aanpasbare en omkeerbare bouwoplossingen die de bouwsector moeten verduurzamen. Ook Kaderstudio en Groep Van Roey bouwen mee aan het project.

Slim ontwerp

Alles begint bij een slim ontwerp. Door een vrije planindeling kan een gebouw makkelijk van functie wisselen en in de toekomst moeiteloos worden aangepast aan veranderende noden. “De hele ruimte moet snel en materiaalefficiënt verstelbaar zijn op het vlak van indeling, akoestiek, ventilatie en daglicht”, klinkt het. Zo hebben toekomstige verbouwers lagere renovatiekosten.

Het hele studentenverblijf werd daarom gestript, tot alleen de originele draagstructuur overbleef. Het Circular Retrofit Lab krijgt een nieuw jasje in de vorm van transformeerbare buitenmuren die voldoen aan de huidige comfortstandaarden en bestaan uit houten modules en een aluminium frame.

De technische kokers werden in de vier hoeken van het gebouw geplaatst. Momenteel hoeven er daar maar twee van te worden gebruikt. De overige twee kunnen later van pas komen, als het gebouw van functie verandert.

Circulaire wanden

Om ook in de toekomst zo weinig mogelijk materialen verloren te laten gaan, gebruikt het team van VUB Architectural Engineering verschillende circulaire oplossingen om de binnenkant van het gebouw vorm te geven. Zo worden afwerkingspanelen opgehangen met velcro en er wordt een droogbouwwand gemonteerd op kartonnen studs.

De volledig demonteerbare, ontdubbelde wanden, compleet met rubberdichtingen en uitneembare plint, zijn multifunctioneel. Ze delen niet alleen ruimtes in, maar zorgen er ook voor dat elektriciteit en leidingen soepel kunnen worden weggewerkt. Sanitaire problemen zijn op die manier snel en goedkoop op te lossen. De wanden bevatten zelfs boekenrekken of bureaubladen en kunnen na demontage ergens anders opnieuw worden opgebouwd.

De benedenverdieping van het Circular Retrofit Lab zal de komende tijd dienst doen als een permanent expo/lab over circulair bouwen. De eerste verdieping is een experiment op zich: de ruimte wordt omgevormd van coworkingplek naar ecologisch gastenverblijf naar pop-up studentenrestaurant …

Meer info: www.circularretrofitlab.be en  https://www.bamb2020.eu/blog-crl/

Labels:

  • Josephine uit Westerlo verbruikt extreem weinig energie

    De 82-jarige Josephine uit Westerlo heeft een zeer laag energieverbruik. Elke dag noteert ze haar meterstanden van het water en maandelijks haar meterstanden van gas en elektriciteit. Energiemeester Karel ging op bezoek omdat Josephine wou weten of ze nog kon besparen. “Doordat Josephine zo bewust omgaat met energie, heeft ze zo’n laag verbruik.”, zegt Karel.

    Lees meer
  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start op 27 augustus

    Op 27 augustus start het tweede co-creatietraject van het project ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’. Na een geslaagde eerste editie, organiseert Kamp C samen met zijn projectpartners VITO en Möbius de tweede reeks. De reeks wordt afgetrapt met een open inspiratieontbijt, waarop ook niet-deelnemers van het co-creatietraject welkom zijn. Valérie Vermandel van Whitewood en Kurt Florus van NNOF komen hun ervaringen delen over circulaire bedrijfsmodellen. Tijdens het traject vergaar je inspiratie over succesvolle circulaire businessmodellen en identificeer je de eerste opportuniteiten voor je eigen bedrijf.

    Lees meer
  • Bouwprofessionals ontdekken de Kaseco-serrewoning

    Op 26 juni trokken we naar de Kaseco-serrewoning in Rekkem. Het was een interregionaal netwerkmoment voor bouwprofessionals in het kader van het SHINE-project. Deze bio-ecologische kaswoning is volledig autonoom en gebouwd volgens de principes van circulair bouwen. Enkele bouwprofessionals vertellen waarom het project hen verbaast.

    Lees meer
  • “Zelfs in onze vrije tijd zijn we bezig met C3PO”

    3D-printen in de bouw is in de rest van de wereld sterk in opmars. Talloze mogelijkheden zoals het printen van tijdelijke huisvesting tot volledige appartementen worden al uitgevoerd. Sinds februari experimenteren enthousiaste studenten van Thomas More Bouw met de 3D-betonprinter op Kamp C, dit is uniek in Europa. De printer is een onderdeel van het project C3PO, “Co-creatie: 3D-Printen met Ondernemingen”. Met C3PO willen Kamp C en de provincie Antwerpen deze innovatieve techniek versnellen in Vlaanderen. We strikten een gehaaste Siebe en Seppe voor een interview. Ze blikken graag terug op hun ervaringen.

    Lees meer
  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start in augustus

    Vorige week vond de laatste sessie van het co-creatietraject “Bouwen aan een circulaire Kempen” plaats. Met het project Bouwen aan een circulaire Kempen willen de projectpartners VITO, Möbius en Kamp C kmo’s in de bouwsector op weg helpen om innovatie in hun bedrijfsmodel te implementeren zodat ze naar een circulair businessmodel kunnen overstappen. Vaak hebben de kmo’s al de eerste ideeën over circulair bouwen maar weten ze nog niet goed hoe ze dat concreet kunnen omzetten in een uitgewerkt model. Gedurende drie sessies gingen de projectpartners dieper in op de opportuniteiten, de waardepropositie, de partners en de klanten, de inkomstenstromen die  gegenereerd kunnen worden met een circulair model, … De kmo’s gingen tijdens de workshop zelf aan de slag en werden hierbij begeleid door de projectpartners. Kon je niet bij het eerste traject zijn en wil je graag deelnemen aan het volgende traject dat start op 27 augustus? Schrijf je dan hier in.

    De redactie van Kamp C sprak met Bart Mantels van VITO, Helen Versluys van Möbius en Sofie Torfs, projectverantwoordelijke bij Kamp C.

    Lees meer
  • Samen sterk voor energietransitie: van dromen en durven naar doen

    Kamp C was dit voorjaar de locatie voor de Droom-Durf-Doe-reeks van het community-based Virtual Power Plant-project (cVPP). Met deze reeks hoopt Kamp C iedereen aan boord te krijgen in de energietransitie. Dit project zoomt voornamelijk in op het inspireren, informeren en ondersteunen van burgers en burgerinitiatieven die hun rol in de energietransitie willen definiëren en toepassen. Hoe kunnen burgers, samen, collectief energie opwekken, consumeren en delen? Intussen vond de laatste Durfdag plaats op 4 juni.

    Lees meer
  • Zonnige Kempen nodigt bewoners uit om samen renovatieoplossingen te zoeken

    In het voorjaar organiseerde sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen enkele bewonersavonden in de woonwijk Vinkenhof in Berlaar. Het doel is om zo goed mogelijk in kaart te brengen welke problemen op het gebied van energiegebruik als eerste aangepakt moeten worden. Door de bewoners uit te nodigen hoopte de organisatie meer zicht te krijgen op de pijnpunten van de woningen om zo samen tot een gedragen oplossing te komen voor toekomstige renovaties. De avonden vonden plaats in één van de woningen die momenteel leegstaat en later zal dienen als demowoning in project EnergieNeutraal Levensloopbestendig Bouwen (ENLEB).

    Lees meer
  • C3PO: Uniek 3D-printing project met studenten in België op Kamp C

    Johanna en Axel zitten in hun tweede bachelor Bouw aan de Thomas More Campus in Geel. Ze vormen de creatieve spil achter de 3D-betonprinter op Kamp C. Momenteel experimenteren ze nog met structuren en materialen maar binnenkort rolt er een rijtjeshuis uit de printer. De printer is een onderdeel van het project C3PO, een uniek 3D-printing project met studenten in België. Axel en Johanna vertellen wat hun drijft.

    Lees meer
  • Premie voor thuisbatterij op komst

    De Vlaamse regering heeft een premie voor thuisbatterijen goedgekeurd. Een batterij kan opgewekte energie die niet onmiddellijk lokaal kan worden verbruikt, opslaan om later te gebruiken. Tegelijk zorgt energieopslag ervoor dat het distributienet op piekmomenten niet overbelast wordt. De premie zal ten vroegste op 1 augustus van kracht zijn en kan aangevraagd worden bij departement Omgeving. De subsidie bedraagt maximaal 3.200 euro en moet de aankoop van een thuisbatterij om stroom op te slaan aantrekkelijker maken.

    Lees meer
Sluiten