Kamp C is gesloten van 24 december tot 2 januari. Vanaf 3 januari staan we terug klaar voor u. Fijne feestdagen!

Circular Retrofit Lab: eerste circulair renovatieproject in België

28 november 2018 door Diana Grasso

Circular retrofit lab.jpg

Demonteerbare wanden, afwerkingspanelen met velcro en tweedehands bouwmaterialen, bij de renovatie van acht studentenkoten pasten de Vrije Universiteit Brussel en VIBE een indrukwekkende reeks van circulaire bouwoplossingen toe.

Hoewel België bekendstaat als kampioen in het recycleren van bouwafval, groeit onze afvalberg alleen maar aan. Lijm, bepleistering en isolatieschuim zorgen ervoor dat bouwmaterialen niet herbruikbaar zijn. Hoewel de meeste materialen bij afbraak nog in goede staat zijn, belanden ze doorgaans bij het afval.

Hoe zorgen we ervoor dat wat we vandaag bouwen en renoveren over honderd jaar nog steeds mee kan evolueren, en niet – zoals vandaag vaak het geval is – integraal tegen de vlakte gaat? Het model van de circulaire bouweconomie biedt alvast een deel van het antwoord op deze vraag. Dankzij een slim ruimtelijk en structureel ontwerp krijgen gebouwen een verlengde levensduur. In plaats van onze materialen bij verbouwingen of afbraakwerken rechtstreeks richting afvalberg te sturen, gebruiken we de ‘afgedankte’ materialen als grondstoffen voor een volgend bouwproject.

8 studentenkoten

Maar wat met bestaande gebouwen? En verbouwingen? Het voorbeeldproject Circular Retrofit Lab wil op deze vragen een antwoord bieden. Dat eerste circulaire renovatieproject in België vormt acht studentenkoten in Elsene om tot een experimenteerruimte voor circulaire en veranderingsgerichte bouwconcepten.

Initiatiefnemers zijn VIBE, het Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch Bouwen en Wonen, en het Transform-team van de vakgroep Architectonische Ingenieurswetenschappen aan de Vrije Universiteit Brussel, dat zich specialiseert in aanpasbare en omkeerbare bouwoplossingen die de bouwsector moeten verduurzamen. Ook Kaderstudio en Groep Van Roey bouwen mee aan het project.

Slim ontwerp

Alles begint bij een slim ontwerp. Door een vrije planindeling kan een gebouw makkelijk van functie wisselen en in de toekomst moeiteloos worden aangepast aan veranderende noden. “De hele ruimte moet snel en materiaalefficiënt verstelbaar zijn op het vlak van indeling, akoestiek, ventilatie en daglicht”, klinkt het. Zo hebben toekomstige verbouwers lagere renovatiekosten.

Het hele studentenverblijf werd daarom gestript, tot alleen de originele draagstructuur overbleef. Circular Retrofit Lab krijgt een nieuw jasje in de vorm van transformeerbare buitenmuren die voldoen aan de huidige comfortstandaarden en bestaan uit houten modules en een stalen frame.

De technische kokers werden in de vier hoeken van het gebouw geplaatst. Momenteel hoeven er daar maar twee van te worden gebruikt. De overige twee kunnen later van pas komen, als het gebouw van functie verandert.

Circulaire wanden

Om ook in de toekomst zo weinig mogelijk materialen verloren te laten gaan, gebruikt het Transform-team verschillende circulaire oplossingen om de binnenkant van het gebouw vorm te geven. Zo worden afwerkingspanelen opgehangen met velcro en er wordt een droogbouwwand gemonteerd op kartonnen studs. Daarnaast gebruiken de architecten zoveel mogelijk tweedehands bouwmaterialen.

De volledig demonteerbare, ontdubbelde wanden, compleet met rubberdichtingen en uitneembare plint, zijn multifunctioneel. Ze delen niet alleen ruimtes in, maar zorgen er ook voor dat elektriciteit en leidingen soepel kunnen worden weggewerkt. Sanitaire problemen zijn op die manier snel en goedkoop op te lossen. De wanden bevatten zelfs boekenrekken of bureaubladen en kunnen na demontage ergens anders opnieuw worden opgebouwd.

De benedenverdieping van Circular Retrofit Lab zal de komende tijd dienst doen als een permanent expo/lab over circulair bouwen. De eerste verdieping is een experiment op zich: de ruimte wordt omgevormd van coworkingplek naar ecologisch gastenverblijf naar pop-up studentenrestaurant …

Meer info: www.circularretrofitlab.be

Labels:

  • Selectieleidraad aanbesteding ’t Centrum wordt gepubliceerd op 30 november

    De circulaire economie is in de bouwsector aan een opmars bezig. Omdat er nood is aan concrete voorbeelden in Vlaanderen zet Kamp C hier sterk op in met het project ‘t Centrum. Binnen dit project gaan wij het eerste circulaire bedrijfsgebouw van Vlaanderen aanbesteden. Op vrijdag 30 november publiceren* we hiervoor onze selectieleidraad via het e-tendering platform. Deze leidraad is bedoeld om 3 consortia van bouwbedrijven te selecteren waarmee wij het gunningstraject van de aanbesteding ingaan. Dit gunningstraject zal dan uiteindelijk beslissen welk consortium de uiteindelijke opdracht gegund krijgt.

    Lees meer
  • Bouwsector engageert zich voor milieuvriendelijke kachels

    Ongeveer 30% van het fijnstof en de dioxines in Vlaanderen is afkomstig van mensen die stoken met hout. “Kachels en ketels moeten correct geïnstalleerd en onderhouden worden”, zegt Jean-Pierre Waeytens, gedelegeerd bestuurder van Bouwunie. “Met de ondertekening van de Green Deal Huishoudelijke Houtverwarming engageren we ons om installateurs te informeren en te ondersteunen.”

    Lees meer
  • 4 circulaire businessmodellen in de praktijk

    In een circulair businessmodel verkoopt de leverancier geen product maar een dienst. Hoe zet je dat model om in de praktijk? Maak kennis met vier succesvolle circulaire businessmodellen.

    Lees meer
  • De Ceuvel: zo ziet een geslaagd transitieproject eruit

    Veel megaprojecten verzanden in het vooraf exact willen definiëren en plannen van het project. En dat werkt niet bij transitieprojecten, schreef Peter-Paul van den Berg, directeur van Kamp C, in zijn vorige blog. Het proefproject De Ceuvel in Amsterdam is een voorbeeld van hoe het wel kan.

    Lees meer
  • Siemen deelt zijn ENLEB-ervaring

    Siemen Brinksma is studentonderzoeker aan de Universiteit Maastricht (UM). Hij studeerde af als bachelor International Business bij UM in 2017. Na een eerste werkervaring, ging hij voorbije zomer als onderzoeker aan de slag voor het ENLEB-project. In december eindigt zijn opdracht en vertrekt Siemen op wereldreis.

    Lees meer
  • Energiemeesters helpen je slimmer omgaan met energie

    Verschillende vrijwilligers volgen een opleiding tot energiemeester. Zij bezoeken je om tips te geven om zuiniger om te gaan met energie en fors te besparen op je energiefactuur. Energiemeester Dirk van Laer uit Brecht aan het woord:

    Lees meer
  • RHEDCOOP: renovatie en hernieuwbare energiediensten via coöperaties

    RHEDCOOP, is wel beter bekend als het project “Renovatie en Hernieuwbare EnergieDiensten via COOPeraties”. Vijftien partners uit Vlaanderen en Nederland slaan de handen in elkaar om sneller meer woningen energetisch te renoveren en te voorzien van hernieuwbare energie. Kamp C focust extra op kwetsbare doelgroepen zoals sociale huurders.

    Lees meer
  • “Circulaire gebiedsontwikkeling kan bedrijven een fikse besparing opleveren”

    “Richt bedrijventerreinen zo in dat bedrijven elkaars reststromen kunnen gebruiken”, stelt Peter-Paul van den Berg, directeur van Kamp C. Het afval van bedrijf A wordt dan de grondstof van bedrijf B. “Met circulaire gebiedsontwikkeling verminderen bedrijven hun transportbewegingen aanzienlijk en dat levert hen een fikse besparing op.”

    Lees meer
  • Kan circulair bouwen wonen opnieuw betaalbaar maken?

    Acht procent van de gezinnen heeft het moeilijk om zijn woonkrediet af te betalen. Is leningvrij en circulair wonen een interessant alternatief voor de groeiende groep mensen die zich geen eigen woning kan veroorloven? Dat onderzoekt WoonC, een netwerk van onderzoekers, investeerders, materiaalproducenten en overheden, met de bouw van een circulaire woning.

    Lees meer
  • “Smart buildings zijn beste garantie om black-out te voorkomen”

    “Rust nieuwe gebouwen uit met een slim sturingsmechanisme voor het energieverbruik zodat ze grote schommelingen op het distributienet mee kunnen opvangen.” Dat zegt Kris Van Dingenen, technisch directeur bij Techlink, de federatie van technische installatiebedrijven.

    Lees meer
Sluiten