Nieuwsbrief 2 Bouwen aan een circulaire Kempen

5 februari 2019 door Sofie Torfs

Circulair gebouw: Tijdelijk gerechtsgebouw Amsterdam

Gebouw uitgewerkt als tijdelijk product

De bouw van een nieuwe rechtbank in Amsterdam duurt vijf jaar. Om in tussentijd als rechtbank te kunnen blijven functioneren, was een tijdelijk gerechtsgebouw nodig voor de vijf rechtszalen en de cellen. Het kantoorpersoneel kon terecht in huurkantoren in de buurt. Dankzij een goed business plan, waarbij het gebouw is uitgedacht als herbruikbaar product, kon de realisatie ervan aan 10% minder dan de vooropgestelde plafondprijs.

‘Design, Build, Maintain & Remove’

Het aanbestedende Rijksvastgoedbedrijf wou verspilling van materialen vermijden en de restwaarde van het tijdelijk gebouw zo hoog mogelijk houden. Daarom schreef het een zogenaamde Design, Build, Maintain & Remove-opdracht uit. Dit betekent dat de projectontwikkelaar tijdens de 5 jaar verantwoordelijk is voor het gebouw, eigenaar blijft van de materialen en ook verantwoordelijk is voor de verwijdering van het gebouw na de gebruiksperiode.

Zo was er een sterke stimulans voor het Consortium DPCP, een samenwerking tussen Duprie bouw en Cepezed projects, dat het tijdelijk gerechtsgebouw bouwde om in te zetten op een demontabele bouwtechniek en op herbruikbare onderdelen.

Veranderingsgericht en demonteerbaar

Het tijdelijke gerechtsgebouw is veranderingsgericht ontworpen en laat in de toekomst andere bestemmingen door andere gebruikers toe. Dat was nochtans niet evident. Een rechtbank heeft namelijk specifieke eisen op het gebied van met name beveiliging die je niet in andere gebouwen hebt.

De aanpasbaarheid is tot het uiterste doorgevoerd: het gebouw kan fysiek losgekoppeld worden van de grond en op meerdere locaties geplaatst worden. De tijdelijke rechtbank is als een ‘kit of parts’ ontworpen, zo leggen ze het bij de ontwikkelaar uit. De constructie is volledig prefab aangeleverd en kan gemakkelijk gemonteerd, gedemonteerd en elders opnieuw in elkaar geschroefd worden. 

Illustratief hiervoor is het speciaal bevestigingssysteem voor de kanaalplaatvloeren, dat ontkoppeling en hergebruik van de vloerdelen mogelijk maakt. De kanaalplaten zijn aan stalen constructies bevestigd met bouten. Dit in tegenstelling tot conventionele kanaalplaten die vast zijn gestort aan de draagconstructie. Als je de vloeren in beton giet, zijn de kosten lager, maar wordt hergebruik erg lastig, ook al hebben de platen een intrinsieke levensduur van 50 jaar. Ook bij de knopen van de staalconstructie is rekening gehouden met toekomstige de- en remontage.

Wij zijn in elk geval benieuwd waarvoor het tijdelijk gerechtsgebouw van Amsterdam binnen 5 jaar gebruikt zal worden en waar het terecht komt!

Meer informatie

http://www.bouwtotaal.nl/2017/09/tijdelijke-rechtbank-amsterdam-demontabel-en-circulair/

https://www.duurzaambedrijfsleven.nl/infra/19003/amsterdam-opent-circulair-gebouw-voor-rechtbank

https://www.cepezed.nl/messages/428-opening-tijdelijke-rechtbank-amsterdam

https://www.f-facts.nl/case/hergebruik-centraal-bij-tijdelijke-rechtbank-amsterdam


Circulair product: Facadeclick

Gevelstenen die als legoblokjes in elkaar klikken

Facadeclick is een droog bouwsysteem waarbij gevelstenen met een simpele klik aan elkaar verbonden worden. Er komt geen lijm of mortel aan te pas. In het Facadeclick bouwsysteem kunnen klassieke gevelstenen dankzij twee cilindrische uitsparingen over een kunststof insert geschoven worden. De bedenker liet zich inspireren door bouwen met lego.

Voor de spouwmuurisolatie werkt Facadeclick samen met Termokomfort: een isolatiesysteem met geëxpandeerde schuimkorrels die in de spouwmuur worden gespoten. Eerst ging het om EPS schuimkorrels, maar intussen is er overgeschakeld naar korrels gemaakt van afval uit de suikerindustrie.

Gevel als een tijdelijke opslag voor bouwmaterialen

Geen cement betekent een lagere CO2-uitstoot. Bovendien is de snelbouwmuur van Facadeclick volledig demonteerbaar en alle onderdelen zijn ofwel herbruikbaar ofwel recycleerbaar.

De bakstenen worden niet verkleefd of gehecht met cement. Daardoor blijven ze ook perfect herbruikbaar voor een tweede of derde leven. Als ze een aantal keer gedemonteerd zijn, ontstaan er wel esthetische imperfecties. De steen wordt dan fijngemalen en opnieuw gebruikt in het kleimengsel. 

Ook de kunststof inserts uit HDPE (high density polyethyleen) kunnen hergebruikt worden. Ze hebben volgens de eerste testen een levensduur van 150 jaar, zonder verlies van sterkte. Facadeclick onderzoekt ook of het mogelijk is om over te schakelen naar gerecycleerde kunststof voor het kliksysteem.

De isolatiekorrels kunnen bij afbraak uit de spouwmuur gehaald worden en industrieel gecomposteerd. Via een proces van fotosynthese, fermentatie en polymerisatie kan men ze opnieuw tot isolatiekorrels verwerken.

Circulair én goedkoper

Facadeclick kende een ontwikkelingsproces van twee jaar. Ondertussen doet Facadeclick zijn eerste ervaringen op in ons land: een realisatie voor Interleuven in Werchter, een proefopstelling voor Colruyt, etc. De oplossing blijkt niet alleen circulair, maar ook sneller en goedkoper. De eenheidsprijs per vierkante meter met Facadeclick zou zo’n 15 à 20 euro per m² lager zijn dan bij een klassiek gebouwde gevel. En omdat iedereen kan klikken, zijn er ook geen specifieke technische kwalificaties nodig om er mee te werken.  

Dit innovatieve systeem voor demonteerbare en herbruikbare gevels draagt bij tot meer circulariteit in de bouw. Of de gevelstenen daadwerkelijk terug in omloop komen aan het einde van hun eerste leven, hangt natuurlijk niet enkel van het design af. De levensduur van veel van onze gebouwen is lang. Het is niet ondenkbaar dat het systeem Facadeclick en de bijhorende bakstenen niet meer op de markt is op het moment van afbraak. Dan zal het erop aankomen een andere manier te vinden om de bakstenen te hergebruiken. 

Meer informatie

http://www.facadeclick.be/

https://www.kampc.be/artikel/2018/03/29/Gevel-als-tijdelijke-opslagplaats-van-bouwmaterialen

https://www.voka.be/nieuws/sneller-bouwen-zonder-mortel-lijm

Is jouw organisatie actief in de Vlaamse bouwsector en ben je op zoek naar gratis* ondersteuning bij het ontwikkelen en realiseren van een circulair bedrijfsmodel? Contacteer ons op circulairekempen@vito.be en noteer alvast de data van het eerste begeleidingstraject (3 april, 9 mei, 20 juni)!

* voor ondernemingen die de drie laatste belastingjaren nog geen €200.000 de-minimissteun ontvangen hebben.

Om het GTI project ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’ te realiseren ontvangt VITO – Kamp C – Möbius vanuit EFRO 111.924,62€ financiële steun.

 

Labels:

  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start op 27 augustus

    Op 27 augustus start het tweede co-creatietraject van het project ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’. Na een geslaagde eerste editie, organiseert Kamp C samen met zijn projectpartners VITO en Möbius de tweede reeks. De reeks wordt afgetrapt met een open inspiratieontbijt, waarop ook niet-deelnemers van het co-creatietraject welkom zijn. Valérie Vermandel van Whitewood en Kurt Florus van NNOF komen hun ervaringen delen over circulaire bedrijfsmodellen. Tijdens het traject vergaar je inspiratie over succesvolle circulaire businessmodellen en identificeer je de eerste opportuniteiten voor je eigen bedrijf.

    Lees meer
  • “Zelfs in onze vrije tijd zijn we bezig met C3PO”

    3D-printen in de bouw is in de rest van de wereld sterk in opmars. Talloze mogelijkheden zoals het printen van tijdelijke huisvesting tot volledige appartementen worden al uitgevoerd. Sinds februari experimenteren enthousiaste studenten van Thomas More Bouw met de 3D-betonprinter op Kamp C, dit is uniek in Europa. De printer is een onderdeel van het project C3PO, “Co-creatie: 3D-Printen met Ondernemingen”. Met C3PO willen Kamp C en de provincie Antwerpen deze innovatieve techniek versnellen in Vlaanderen. We strikten een gehaaste Siebe en Seppe voor een interview. Ze blikken graag terug op hun ervaringen.

    Lees meer
  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Eerste stap in circulaire aanbesteding afgerond

    In 2019 loopt het aanbestedingstraject ter voorbereiding van de bouw van ’t Centrum, het eerste circulaire gebouw van België. In dit gebouw worden zoveel mogelijk pijlers van circulair bouwen geïntegreerd. Rond het gebouw en het bouwtraject zal initiatiefnemer Kamp C, samen met een heleboel partners een boeiend en innovatief leerproces opzetten, waaruit de hele bouwsector inspiratie kan putten.

    Lees meer
  • Nieuwsbrief 1 Bouwen aan een circulaire Kempen

    Circulair gebouw: Gemeentehuis Brummen

    Tijdelijke uitbreiding monumentale villa

    Het gemeentehuis van Brummen is één van de allereerste moderne voorbeelden van een circulair gebouw. Het originele gemeentehuis bestond uit een monumentale villa en een aanbouw uit de jaren ’80 die aan vervanging toe was. Daarom besloot het gemeentebestuur van Brummen een aanbesteding uit te schrijven (Design & Build) voor de renovatie van de villa en de vervanging van de aanbouw. Uitgangspunten voor deze aanbesteding waren budget, duurzaamheid (niet expliciet circulariteit) en tijdelijkheid. Deze tijdelijkheid (20 jaar) was ingegeven door de veranderlijkheid in de grootte van gemeenten, maar ook door het budget en de onderhoudscomponent.

    Lees meer
  • Hoe wordt jouw bedrijfsmodel circulair?

    Kmo’s uit de bouwsector begeleiden om hun bedrijfsmodel circulair te maken, dat is het Europese project ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’ in een notendop. De kick-off van dat veelbelovende project vindt plaats tijdens de vierde masterclass van Kamp C over circulair bouwen op 18 oktober.

    Lees meer
  • Tweede masterclass circulair bouwen groot succes

    Gisteren toverde het Comics Station in Antwerpen om tot een inspirerende masterclass over circulair bouwen. De masterclass kadert in de aanloop naar de aanbesteding van het eerste circulaire gebouw in België, ’t Centrum, en in het circulaire inspiratietraject van Kamp C. Deze tweede masterclass had als thema “het formuleren van een goede circulaire propositie”.

    Lees meer
  • “Overschakelen naar circulair bouwen? Start vanuit je sterktes”

    Op donderdag 6 september 2018 organiseert Kamp C in Antwerpen haar tweede masterclass Circulair Bouwen. Topic van de dag is het formuleren van een goede circulaire propositie. De masterclass maakt deel uit van het inspiratietraject dat Kamp C uitrolt in de aanloop naar de aanbesteding van ’t Centrum, het eerste circulaire gebouw in ons land.

    Lees meer
  • 3 circulaire gebouwen in beeld

    Circulair bouwen staat in Vlaanderen nog in de kinderschoenen, al neemt de interesse zienderogen toe. Onze noorderburen schoten iets eerder uit de startblokken en realiseerden de afgelopen jaren enkele knappe circulaire bedrijfsgebouwen. Kijk mee en laat je inspireren!

    Lees meer
Sluiten