Van 08/07 t.e.m. 05/08 is er geen infoloket op dinsdag, en geen bouwadvies op afspraak (donderdag en 3de zaterdag) op Kamp C. Op 15/8 is Kamp C gesloten door een feestdag.

“Prestatiecontracten zijn de beste manier om circulaire renovaties te realiseren”

5 februari 2019 door Diana Grasso

Johan Coolen.jpg

Nu circulair bouwen stilaan een vertrouwd begrip is in onze sector groeit de interesse voor een gelijkaardige innovatie: circulair renoveren. Het Antwerpse bouwadviesbureau Factor4, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) sprongen alvast op de kar. Met het project CiRe (‘Circulair Renoveren’) mikken ze op de circulaire renovatie van publieke gebouwen.

De drie projectpartners ontwikkelen een innovatief prestatiecontract dat de bouwsector stimuleert om renovaties op een duurzame en circulaire manier aan te pakken. Dat modelcontract zullen ze uittesten bij de renovatie van ruim 20 Vlaamse publieke gebouwen. Johan Coolen (foto), die met Factor4 het project coördineert, legt uit hoe CiRe de klassieke manier van renoveren grondig zal veranderen.

Wat kan er beter met de manier waarop de renovatie van overheidsgebouwen vandaag wordt uitgevoerd?

Johan Coolen: “In een klassiek renovatieproject werken alle partijen naast elkaar. Er vindt eerst een energie-audit plaats, een ingenieursbureau tekent vervolgens de renovatie uit en een aannemer staat in voor de uitvoering. Na de werken zorgt nog een andere partij voor het onderhoud van het gerenoveerde gebouw. Kortom: alle betrokkenen focussen op hun deel van het renovatieproject. Er is geen eindverantwoordelijke die waakt over de duurzaamheid en de circulariteit van het project. Wat blijkt? Die manier van werken zorgt vaak voor een ondermaats resultaat.”

Hoe wil het CiRe-project daar verandering in brengen?

“Met CiRe willen we gebouwen zo renoveren dat ze energie besparen én dat er bij de renovatie circulaire materialen worden gebruikt. Samen met de VUB en het VEB ontwikkelen we daarvoor een innovatief bestek, dat de vorm heeft van een prestatiecontract. Dat contract legt bindende doelstellingen vast rond de energiebesparing, de circulariteit, de restwaarde en het comfort van het gerenoveerde gebouw.”

“Geïnteresseerde partijen kunnen vervolgens als ‘Energy Service Company’ of ESCO intekenen op de aanbesteding. Dat betekent dat ze alle aparte aspecten van de renovatie samen gaan uitvoeren en zich niet meer concentreren op hun eigen deeltaak. Een belangrijk verschil met een klassiek renovatieproject is dat ze zo gezamenlijk verantwoordelijk worden voor de doelstellingen uit het prestatiecontract. Worden die doelstellingen niet gehaald, dan wordt de ESCO daar financieel voor afgestraft.”

Hoe gaat dat in zijn werk?

“Stel dat in het prestatiecontract is opgenomen dat de renovatie een energiebesparing van 300.000 euro moet opleveren. Als achteraf blijkt dat er maar 250.000 euro bespaard wordt, moet de ESCO het verschil terugbetalen aan de opdrachtgever. Het omgekeerde kan ook: als de ESCO 400.000 euro bespaart, heeft hij recht op de helft van de extra besparing. 50.000 euro dus. Dat is een erg efficiënte, rationele en duidelijke manier van werken die ook op Europees niveau wordt aangemoedigd.”

“De kwaliteit van een prestatiegebaseerde energierenovatie is in het algemeen ook beter dan die van een doorsnee energierenovatie. Die zal trouwens nog toenemen door in de toekomst aangepaste kwaliteitsnormen te introduceren voor prestatiecontracten. Momenteel worden die normen op Europees niveau ontwikkeld via projecten zoals QualitEE.”

Leidt die prestatiegerichte aanpak tot meer innovatie?

“Bij Factor4 verwachten we van wel. De competitieve dynamiek die bij een openbare aanbesteding ontstaat, zal ervoor zorgen dat bedrijven met nieuwe technieken en slimmere combinaties van maatregelen op de proppen komen. Ook op het vlak van circulariteit. In het contract bepalen we immers niet hoe de ESCO’s moeten werken, we leggen alleen het eindresultaat vast. Zo’n context schept veel meer ruimte voor innovatie dan een klassieke aanbesteding. Daarin maken vernieuwende oplossingen vaak geen kans omdat ze niet beschreven staan in het bestek. Prestatiecontracten zijn dus met voorsprong de beste manier om circulaire renovaties mogelijk te maken.”

Hoe ziet zo’n circulaire renovatie er in de praktijk uit?

“Dat zal het CiRe-project moeten uitwijzen zodra de eerste offertes voor de openbare aanbesteding binnenlopen. Momenteel hebben we daar nog geen zicht op, aangezien we ons niet toespitsen op het technische aspect. We willen vooral de randvoorwaarden creëren waarbinnen de ESCO’s met circulaire oplossingen komen.”

“Wat wel vaststaat is dat de bedrijven die intekenen op de aanbesteding zoveel mogelijk circulair moeten werken. Die circulariteit zal op twee manieren beoordeeld worden. In de eerste plaats door naar de milieukost van de materialen te kijken, berekend via de TOTEM-tool van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM). Ten tweede door de mogelijke herbruikbaarheid en demonteerbaarheid van de materialen te beoordelen.”

“Of we ook voorwaarden zullen opleggen rond het effectief hergebruiken en demonteren van de materialen is nog niet zeker. We willen ook niet té veel innovaties en voorwaarden opleggen in één keer. Dat zou bedrijven kunnen afschrikken.”

Zullen in de toekomst alle renovaties circulair zijn?

“Ik denk van wel. Als we later terugkijken naar vandaag, zullen we verbaasd zijn dat we waardevol bouwafval gewoon naar het stort afvoerden. Er valt ook heel wat winst te rapen qua duurzaamheid. Een circulair en energiezuinig gebouw zetten is mooi, maar in bestaande gebouwen een circulaire energierenovatie realiseren heeft een veel grotere impact.”

Meer info over het CiRe-project vind je op www.vlaanderen-circulair.be/nl/doeners-in-vlaanderen/detail/cire.

Labels:

  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start in augustus

    Vorige week vond de laatste sessie van het co-creatietraject “Bouwen aan een circulaire Kempen” plaats. Met het project Bouwen aan een circulaire Kempen willen de projectpartners VITO, Möbius en Kamp C kmo’s in de bouwsector op weg helpen om innovatie in hun bedrijfsmodel te implementeren zodat ze naar een circulair businessmodel kunnen overstappen. Vaak hebben de kmo’s al de eerste ideeën over circulair bouwen maar weten ze nog niet goed hoe ze dat concreet kunnen omzetten in een uitgewerkt model. Gedurende drie sessies gingen de projectpartners dieper in op de opportuniteiten, de waardepropositie, de partners en de klanten, de inkomstenstromen die  gegenereerd kunnen worden met een circulair model, … De kmo’s gingen tijdens de workshop zelf aan de slag en werden hierbij begeleid door de projectpartners. Kon je niet bij het eerste traject zijn en wil je graag deelnemen aan het volgende traject dat start op 27 augustus? Schrijf je dan hier in.

    De redactie van Kamp C sprak met Bart Mantels van VITO, Helen Versluys van Möbius en Sofie Torfs, projectverantwoordelijke bij Kamp C.

    Lees meer
  • Samen sterk voor energietransitie: van dromen en durven naar doen

    Kamp C was dit voorjaar de locatie voor de Droom-Durf-Doe-reeks van het community-based Virtual Power Plant-project (cVPP). Met deze reeks hoopt Kamp C iedereen aan boord te krijgen in de energietransitie. Dit project zoomt voornamelijk in op het inspireren, informeren en ondersteunen van burgers en burgerinitiatieven die hun rol in de energietransitie willen definiëren en toepassen. Hoe kunnen burgers, samen, collectief energie opwekken, consumeren en delen? Intussen vond de laatste Durfdag plaats op 4 juni.

    Lees meer
  • Zonnige Kempen nodigt bewoners uit om samen renovatieoplossingen te zoeken

    In het voorjaar organiseerde sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen enkele bewonersavonden in de woonwijk Vinkenhof in Berlaar. Het doel is om zo goed mogelijk in kaart te brengen welke problemen op het gebied van energiegebruik als eerste aangepakt moeten worden. Door de bewoners uit te nodigen hoopte de organisatie meer zicht te krijgen op de pijnpunten van de woningen om zo samen tot een gedragen oplossing te komen voor toekomstige renovaties. De avonden vonden plaats in één van de woningen die momenteel leegstaat en later zal dienen als demowoning in project EnergieNeutraal Levensloopbestendig Bouwen (ENLEB).

    Lees meer
  • C3PO: Uniek 3D-printing project met studenten in België op Kamp C

    Johanna en Axel zitten in hun tweede bachelor Bouw aan de Thomas More Campus in Geel. Ze vormen de creatieve spil achter de 3D-betonprinter op Kamp C. Momenteel experimenteren ze nog met structuren en materialen maar binnenkort rolt er een rijtjeshuis uit de printer. De printer is een onderdeel van het project C3PO, een uniek 3D-printing project met studenten in België. Axel en Johanna vertellen wat hun drijft.

    Lees meer
  • Premie voor thuisbatterij op komst

    De Vlaamse regering heeft een premie voor thuisbatterijen goedgekeurd. Een batterij kan opgewekte energie die niet onmiddellijk lokaal kan worden verbruikt, opslaan om later te gebruiken. Tegelijk zorgt energieopslag ervoor dat het distributienet op piekmomenten niet overbelast wordt. De premie zal ten vroegste op 1 augustus van kracht zijn en kan aangevraagd worden bij departement Omgeving. De subsidie bedraagt maximaal 3.200 euro en moet de aankoop van een thuisbatterij om stroom op te slaan aantrekkelijker maken.

    Lees meer
  • De 5 duurzaamheidsuitdagingen voor woningcorporaties

    Als gevolg van de klimaatovereenkomsten staan woningcorporaties de komende jaren voor grote uitdagingen om hun woningvoorraad voor 2050 te verduurzamen. De huidige renovatie oplossingen zoals Nul op de Meter en andere initiatieven zijn veel te duur en kunnen de benodigde capaciteit niet aan. Dat maakt de overgang bijna onmogelijk. Toch moeten ze hun huurders goede en betaalbare huizen kunnen blijven aanbieden. Huizen die CO2-neutraal zijn. Wat zijn de uitdagingen waar woningcorporaties mee worstelen en wat zijn de oplossingen voor het probleem?

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Een terugblik op een geslaagde Link2Innovate

    Op 27 maart vond het slotevent plaats van het project Link2Innovate. Sinds 1 april 2016 ondersteunt het Link2Innovate, een initiatief van Interreg Vlaanderen-Nederland, jonge technologiebedrijven bij het opstarten van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten in de grensregio Vlaanderen-Nederland.

    Lees meer
Sluiten