Circulaire woonwijk verrijst uit oude hoogbouwflats

27 februari 2019 door Diana Grasso

SUPERLOCAL_Martijn Segers (landscape).jpg

Uit leegstaande flatgebouwen een nieuwe woonwijk optrekken, voorzien van een gesloten waterkringloop? Het Nederlandse project SUPERLOCAL legt de circulaire lat hoog: “De lessen die we trekken uit dit project kunnen in heel Europa worden toegepast.”

Het SUPERLOCAL-project in de Nederlandse gemeente Kerkrade is uniek in Europa: twee leegstaande hoogbouwflats uit de jaren zestig zullen er binnenkort worden omgevormd tot ongeveer 135 circulaire wooneenheden. Eén flat wordt volledig gesloopt, de andere gaat voor de helft tegen de vlakte en wordt deels gerenoveerd. In het gerenoveerde flatgebouw zullen 110 duurzame appartementen komen. De overige wooneenheden, een 25-tal vrijstaande woningen, worden gerecupereerd uit de gesloopte hoogbouwflat. Een gesloten waterkringloop zal de circulaire woonwijk voorzien van drinkbaar water. Regenwater en gebruikt water worden opgevangen en gezuiverd, afvalwater wordt omgezet in energie of meststoffen.

Ontwerp pas laatste stap

Het project verricht pionierswerk: circulaire woningen bouwen op basis van grondstoffen uit een oud flatgebouw is vandaag nog onontgonnen terrein. Onder meer om te onderzoeken of die aanpak haalbaar is, werd op de site eerst een expogebouw opgetrokken.

“Dat gebouw hebben we in februari vorig jaar afgewerkt”, zegt projectleider Martijn Segers (foto). “Omdat het voor 95 procent bestaat uit materialen afkomstig uit de sloop van een flat, verliep het bouwproces anders dan bij een normaal gebouw.” Zo vormde het ontwerp van het gebouw niet de eerste, maar de laatste schakel in het proces: “Eerst gingen de sloper en de aannemer aan de slag. Zij onderzochten welke materialen we uit de flat konden halen en bepaalden zo de richting die de architect uit kon met zijn ontwerp.”

Het circulaire bouwproces bleek erg materiaalafhankelijk: “Er dook veel asbest op in de oude flat, dat we uiteraard niet konden hergebruiken. Ook de logistiek was niet altijd optimaal: de stalen liggers die we nodig hadden voor de basis van het expogebouw konden we bijvoorbeeld pas op het einde uit de flat halen.”

Spectaculair zicht

Die ervaringen zullen Segers en zijn collega’s meenemen in de tweede fase van het project: de bouw van drie circulaire testwoningen. Segers: “Die drie woningen gaan nog een stapje verder, ze moeten immers echt bewoonbaar zijn. We gaan ze voor minstens 90 procent optrekken uit onderdelen die vrijkomen bij de sloop van een van de flats. Voor de overige 10 procent gebruiken we alleen biobased materialen.”

De bouw van de proefwoningen is gepland in april van dit jaar. Tijdens de werken worden verschillende technieken uitgeprobeerd om de gesloopte flat een tweede leven te geven. “We testen vier tot vijf recyclagemethoden per woning”, vertelt Segers. “Op de werf zal dat er vrij spectaculair uitzien. We gaan hele appartementen in één keer uit de flat zagen, die we dan met een hijskraan van 500 ton op een trailer zetten.”

Oplevering in 2020

De onderdelen uit de flat zullen niet alleen worden ingezet in de testwoningen, maar ook in de andere wooneenheden van de circulaire wijk. De bouw van die woningen start wellicht later dit jaar. In de zomer van 2020 wordt het hele project opgeleverd. “Dat is ongeveer acht jaar na de start van SUPERLOCAL”, weet Segers. “Een langere doorlooptijd dan bij een klassiek bouwproject, maar dat komt voor een deel omdat we eerst twee testfases inbouwen.”

Die aanpak raadt hij iedereen aan: “Omdat circulair bouwen nog vrij nieuw is, hebben zulke testfases zeker een meerwaarde. De lessen die we trekken uit dit project kunnen trouwens overal worden toegepast. Vlaamse bouwondernemingen met interesse in circulariteit mogen altijd langskomen in Kerkrade om inspiratie op te doen.”

Labels:

  • De 5 duurzaamheidsuitdagingen voor woningcorporaties

    Als gevolg van de klimaatovereenkomsten staan woningcorporaties de komende jaren voor grote uitdagingen om hun woningvoorraad voor 2050 te verduurzamen. De huidige renovatie oplossingen zoals Nul op de Meter en andere initiatieven zijn veel te duur en kunnen de benodigde capaciteit niet aan. Dat maakt de overgang bijna onmogelijk. Toch moeten ze hun huurders goede en betaalbare huizen kunnen blijven aanbieden. Huizen die CO2-neutraal zijn. Wat zijn de uitdagingen waar woningcorporaties mee worstelen en wat zijn de oplossingen voor het probleem?

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Een terugblik op een geslaagde Link2Innovate

    Op 27 maart vond het slotevent plaats van het project Link2Innovate. Sinds 1 april 2016 ondersteunt het Link2Innovate, een initiatief van Interreg Vlaanderen-Nederland, jonge technologiebedrijven bij het opstarten van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten in de grensregio Vlaanderen-Nederland.

    Lees meer
  • “Bouwen met aarde: lokaal, gezond en eindeloos circulair”

    Circulaire leembouw combineert traditionele technieken met moderne inzichten. De lokale materialen vinden dankzij eenvoudige processen hun toepassing in bouwwerken van vandaag. Daarbij wordt geen CO2 of afval geproduceerd. Het materiaal kan eindeloos opnieuw gebruikt worden zonder te vervuilen.

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

    In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

    Lees meer
  • Dromen-durven-doen: samen sterk voor energietransitie

    Collectief energie opwekken en consumeren is in België (voorlopig) een behoorlijk moeilijke opgave. Er zijn tal van obstakels (technisch, juridisch sociaal, financieel en institutioneel) die de opzet van een eigen virtuele energiecentrale bemoeilijken. Om zicht te krijgen op wat er leeft bij burgers en gemeenschappen organiseert Kamp C de Droom-Durf-Doe-reeks in het project community-based Virtual Power Plant. Het blijft niet alleen bij informeren en inspireren, want het uiteindelijke doel is om drie gemeenschappen of projecten verder te begeleiden via een routekaart naar een eigen cVPP.

    Lees meer
  • Kontichse gezinnen screenen huis met warmtecamera

    Op zaterdag 23 februari maakten de inwoners van de Altenawijk in Kontich een warmtewandeling in het kader van het project RHEDCOOP. De buurtbewoners ontdekten met een warmtecamera welke plekken in huis beter geïsoleerd kunnen worden.

    Lees meer
  • Nieuwe technologieën voor duurzamer beton

    Het gebruik van circulaire technologieën voor beton kan helpen om de milieu-impact van de bouwsector drastisch terug te schroeven. Nu een duurzamer beton technisch stilaan op punt staat, is het tijd om de eerste toepassingen naar de werf te brengen.

    Lees meer
  • Aanbesteden via ‘Rapid Circular Contracting’: meer innovatie en creativiteit

    In onze vorige blog zoomden we in op een eerste vorm van circulair aanbesteden, waarbij een Bouw Informatie Model (BIM) de rol van de hoofdaannemer overneemt. Deze keer komt de tweede variant aan bod: ‘Rapid Circular Contracting’ (RCC). Een circulair aanbestedingsmodel dat maximaal ruimte laat voor innovatie en creativiteit.

    Lees meer
Sluiten