Hoe moet het verder na BEN?

13 december 2018 door Diana Grasso

BEN.jpg

Tegen 2021 moet elke nieuwbouwwoning in Vlaanderen bijna-energieneutraal (BEN) zijn. Maar hoe moet het daarna verder? “De huizen van morgen zullen steeds meer zelf instaan voor hun energievoorziening”, zegt Wouter Hilderson van Pixii, het kennisplatform rond energieneutraal bouwen.

Hoe ziet de woning van de volgende generaties eruit?

“Ik heb geen glazen bol, maar één ding is zeker: de huizen van morgen zullen steeds meer zelf instaan voor hun energievoorziening. Via hernieuwbare bronnen als zon, wind en geothermie wekt de woning van de toekomst zijn eigen elektriciteit op. Om die transitie mogelijk te maken moeten onze huizen slim worden: slimme meters sturen de elektrische apparaten in huis aan in functie van de beschikbare hernieuwbare energie. Bijvoorbeeld: de wasmachine zal draaien op een moment dat de zon schijnt, omdat de energie dan goedkoper is.”

“De warmte in huis wordt nu nog vooral door fossiele brandstoffen opgewekt. Dat is binnen enkele jaren verleden tijd. In de plaats gebruiken we warmtepompen die warmte uit de bodem halen of de restwarmte van bedrijven. Maar omdat die energie niet oneindig beschikbaar is, is het cruciaal dat we de warmtevraag tegelijk beperken door onze huizen goed te isoleren.”

“Net omdat het aanbod aan hernieuwbare energie zo schommelt, wordt ook energieopslag steeds belangrijker. Vandaag bestaan er al heel wat technieken, maar die volstaan niet om het energievraagstuk volledig op te lossen. Daarvoor is dus bijkomend onderzoek nodig.”

Hoe kunnen bouwbedrijven daar nu al op inspelen? Wat moeten ze veranderen in hun bedrijfsvoering?

“Wat bouwbedrijven vooral niet mogen doen, is dezelfde koers als altijd blijven varen. Ze moeten durven innoveren, nieuwe technieken uittesten, opleidingen volgen. In Vlaanderen bestaan tal van subsidies en steunmaatregelen om bedrijven te stimuleren om te innoveren. Bouwbedrijven die een innovatief idee hebben kunnen bijvoorbeeld aankloppen bij het Agentschap Innoveren en Ondernemen (VLAIO) of de Vlaamse energiecluster Flux50. Grijp die kansen met beide handen en bereid je bedrijf zo voor op de toekomst.”

Wat zal er de komende jaren op het vlak van isolatie veranderen?

“Bij renovatie zullen de isolatienormen naar verwachting even streng worden als voor nieuwbouw, zijnde een U-waarde (drukt de hoeveelheid warmte uit die per seconde, per m² en per graad temperatuurverschil tussen de ene en de andere zijde van een wand(constructie) doorgelaten wordt, red.) van 0,24 voor de isolatie van daken, muren en vloeren.”

“Ook voor wie zijn woning wil verhuren worden de isolatienormen strenger, verwacht ik. Idealiter wordt isolatie een van de kwaliteitseisen in de Vlaamse Wooncode die de minimumnormen bepaalt waaraan de woonkwaliteit van een woning moet voldoen.”

Welke veranderingen mogen we verwachten op het vlak van energieopwekking?

“Onze huizen worden nu nog voornamelijk met gas verwarmd, maar daar komt naar alle waarschijnlijkheid tegen 2030 een einde aan. Onze noorderburen stoppen dan bijvoorbeeld met de winning van aardgas. Dat zal ook gevolgen hebben voor Vlaanderen: onze aardgasketels zijn immers gemaakt voor een bepaald type aardgas en zodra de aardgasmix verandert, zullen oude ketels niet meer werken. We moeten dus op zoek naar alternatieve technieken en bronnen om onze huizen te verwarmen. Voor goed geïsoleerde huizen is een warmtepomp alvast een valabel alternatief.”

Wat verandert er op het vlak van ventilatie?

“Ventilatie blijft beslist een aandachtspunt. In goed geïsoleerde huizen is ventileren nodig om vochtige lucht af te voeren, zo niet krijg je schimmelvorming. In nieuwbouw is ventileren vandaag al verplicht en bij renovatie ook zodra er nieuwe ramen worden geplaatst. Ik verwacht dat ook ventilatie in de toekomst steeds meer ‘smart’ zal gebeuren: een slimme detector meet de luchtvochtigheid en -kwaliteit in huis en laat de vervuilde lucht indien nodig afvoeren.”

Welke ingrepen zijn volgens u prioritair?

“In een ideale wereld combineer je alle maatregelen: door gebouwen doorgedreven te isoleren en te ventileren en hernieuwbare energiesystemen te voorzien, kan je de verschillende ingrepen doordacht op elkaar afstemmen en zo besparen op de totale kostprijs. Maar voor veel mensen is dat uiteraard niet betaalbaar. Dan is het aangeraden om een totaalplan te maken waarin je in kaart brengt welke ingrepen moeten gebeuren en hoe je die stap voor stap kunt uitvoeren. Bouwbedrijven kunnen hun klanten daarin uiteraard ondersteunen. Zo help je hen om alle maatregelen slim in te plannen. Neem bijvoorbeeld een dakisolatie van een huis met een stookolieketel: als je weet dat je die ketel binnen vijf of tien jaar wil vervangen, en je dan met een nutteloze schoorsteen zit, kan je misschien beter ineens de ketel nu mee vervangen.”

Komt er een opvolger voor BEN, bijna-energieneutraal bouwen? Hoe moet die er volgens u uitzien?

“Ik verwacht dat BEN zeker nog enkele jaren de standaard blijft. Sinds dit jaar is ook het S-peil of schilpeil van kracht voor nieuwe woningen. Dat vervangt het K-peil en drukt de energie-efficiëntie van de gebouwschil uit. Het zegt hoe goed de schil bestand is tegen koude winterdagen, maar bijvoorbeeld ook of er genoeg zonnewering is op hete zomerdagen en of de woning een efficiënte vorm heeft. Hoe minder energie nodig is om de temperatuur van de wooneenheid op peil te houden en hoe efficiënter de vorm, hoe lager en hoe beter het S-peil. Het S-peil wordt binnen enkele jaren ook strenger.”

“Voor renovatie gelden de BENovatie-normen, met doelstellingen tot 2050. Die lange termijn is een goede zaak omdat bouwbedrijven en bouwheren daar in hun plannen nu al rekening mee kunnen houden.”

Hoe kunnen bouwbedrijven ook circulair bouwen integreren in het bouwproces?

“Er is steeds meer aandacht voor circulair bouwen en dat is een goede zaak. In het verleden lag de focus op energie, maar dankzij de zon is er daar op aarde meer dan voldoende van voorhanden. Veel van de grondstoffen die we nodig hebben om te bouwen zijn daarentegen wel eindig. We moeten materialen zo gaan gebruiken dat ze aan het einde van hun levensduur nog hergebruikt kunnen worden en er zo min mogelijk materiaal verloren gaat.”

Labels:

  • Premie voor thuisbatterij op komst

    De Vlaamse regering heeft een premie voor thuisbatterijen goedgekeurd. Een batterij kan opgewekte energie die niet onmiddellijk lokaal kan worden verbruikt, opslaan om later te gebruiken. Tegelijk zorgt energieopslag ervoor dat het distributienet op piekmomenten niet overbelast wordt. De premie zal ten vroegste op 1 augustus van kracht zijn en kan aangevraagd worden bij departement Omgeving. De subsidie bedraagt maximaal 3.200 euro en moet de aankoop van een thuisbatterij om stroom op te slaan aantrekkelijker maken.

    Lees meer
  • De 5 duurzaamheidsuitdagingen voor woningcorporaties

    Als gevolg van de klimaatovereenkomsten staan woningcorporaties de komende jaren voor grote uitdagingen om hun woningvoorraad voor 2050 te verduurzamen. De huidige renovatie oplossingen zoals Nul op de Meter en andere initiatieven zijn veel te duur en kunnen de benodigde capaciteit niet aan. Dat maakt de overgang bijna onmogelijk. Toch moeten ze hun huurders goede en betaalbare huizen kunnen blijven aanbieden. Huizen die CO2-neutraal zijn. Wat zijn de uitdagingen waar woningcorporaties mee worstelen en wat zijn de oplossingen voor het probleem?

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Een terugblik op een geslaagde Link2Innovate

    Op 27 maart vond het slotevent plaats van het project Link2Innovate. Sinds 1 april 2016 ondersteunt het Link2Innovate, een initiatief van Interreg Vlaanderen-Nederland, jonge technologiebedrijven bij het opstarten van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten in de grensregio Vlaanderen-Nederland.

    Lees meer
  • “Bouwen met aarde: lokaal, gezond en eindeloos circulair”

    Circulaire leembouw combineert traditionele technieken met moderne inzichten. De lokale materialen vinden dankzij eenvoudige processen hun toepassing in bouwwerken van vandaag. Daarbij wordt geen CO2 of afval geproduceerd. Het materiaal kan eindeloos opnieuw gebruikt worden zonder te vervuilen.

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

    In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

    Lees meer
  • Dromen-durven-doen: samen sterk voor energietransitie

    Collectief energie opwekken en consumeren is in België (voorlopig) een behoorlijk moeilijke opgave. Er zijn tal van obstakels (technisch, juridisch sociaal, financieel en institutioneel) die de opzet van een eigen virtuele energiecentrale bemoeilijken. Om zicht te krijgen op wat er leeft bij burgers en gemeenschappen organiseert Kamp C de Droom-Durf-Doe-reeks in het project community-based Virtual Power Plant. Het blijft niet alleen bij informeren en inspireren, want het uiteindelijke doel is om drie gemeenschappen of projecten verder te begeleiden via een routekaart naar een eigen cVPP.

    Lees meer
  • Kontichse gezinnen screenen huis met warmtecamera

    Op zaterdag 23 februari maakten de inwoners van de Altenawijk in Kontich een warmtewandeling in het kader van het project RHEDCOOP. De buurtbewoners ontdekten met een warmtecamera welke plekken in huis beter geïsoleerd kunnen worden.

    Lees meer
  • Nieuwe technologieën voor duurzamer beton

    Het gebruik van circulaire technologieën voor beton kan helpen om de milieu-impact van de bouwsector drastisch terug te schroeven. Nu een duurzamer beton technisch stilaan op punt staat, is het tijd om de eerste toepassingen naar de werf te brengen.

    Lees meer
Sluiten