Circulair bouwen: 7 tips van een architect

17 september 2018 door Sarah Verbeeck

Kris Blykers_copyright A-tract Architecture vermelden!.jpg

Nu duurzaam bouwen stilaan ingeburgerd raakt, komt de overtreffende trap in het verschiet: circulair bouwen. Daarbij ligt de nadruk niet alleen op duurzame materialen en technieken, maar vooral ook op flexibiliteit en demonteerbaarheid. Hoe zorg je ervoor dat een gebouw moeiteloos een tweede leven krijgt? Kris Blykers van A-tract Architecture geeft tips.

  1. Flexibiliteit staat voorop. “De dragende structuur van een gebouw kan in principe honderd jaar meegaan, maar de inkleding moet flexibel zijn. Zo kun je secundaire elementen als de vloerbedekking of de tussenmuren aanpassen aan nieuwe noden. In het verleden werd dat vaak niet voorzien. Een typisch voorbeeld is een rusthuis waar de muren van de kamers dragende structuren zijn. Als dan de verplichte oppervlakte van zo’n kamer verandert, kunnen de muren er niet meer uit. Dat kun je met een flexibel ontwerp vermijden.”
  2. Kies goede materialen. “Een van mijn favorieten is hout. Geen typische houten balken, maar bijvoorbeeld engineered wood: grote houten platen die kruiselings met elkaar verlijmd worden en waarmee je tussenmuren of vloerplaten kunt maken. Hout haalt veel CO2 uit de lucht, en als een gebouw wordt heringericht, kunnen de platen opnieuw gebruikt worden.”
  3. Evalueer het ontwerp. “De ontwerpkeuzes die je maakt bepalen of je materialen vlot weer in de kringloop kunt brengen. Kijk bijvoorbeeld naar de dakbedekking van een plat dak. Traditioneel zal een aannemer de verschillende lagen van zo’n dak aan elkaar lijmen. Maar evengoed kun je ze los op elkaar leggen en bovenop een laag grind voorzien om alles samen te houden. Twijfel je aan je keuzes? De Vlaamse overheid heeft tools ontwikkeld waarmee bouwheren en architecten een ontwerp kunnen aftoetsen, zoals de duurzaamheidsmeter TOTEM en de publicatie Veranderingsgericht bouwen van de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij.”
  4. Kies voor diensten. “Circulair bouwen opent mogelijkheden voor nieuwe businessmodellen. Een producent kan bijvoorbeeld de dienst ‘verlichting’ aanbieden in plaats van aparte lampen te verkopen. Ook in de bouwsector zijn er al producenten die grote betonplaten van 2 op 2 meter weer overnemen als een bedrijfsgebouw wordt afgebroken.”
  5. Praat met een sloper. “Bespreek bepaalde ontwerpkeuzes eens met iemand van een sloopbedrijf. Een ervaringsdeskundige kan vaak snel zeggen of een idee om materialen te scheiden werkbaar is, of dat het te veel tijd, geld of mankracht vraagt.”
  6. Doe het gewoon. “Als we wachten met circulair bouwen tot alles in een officieel kader met normen en procedures is gegoten, zijn we jaren verder. Begin eraan, durf fouten te maken en durf die vooral ook met anderen te delen. Dat is echt geen schande: hoe meer we met elkaar delen wat wel of niet werkt, hoe sneller we als maatschappij vooruitgang boeken.”
  7. Ga circulair leven. “Circulair bouwen is een middel, geen doel op zich. Het hoort thuis in een ruimer circulair plaatje waarbij mensen kleiner gaan wonen en hun dorp of stad als een verlengde van hun leefruimte zien, met wasserettes, restaurants, fietsverhuurdiensten … Het einddoel is altijd een kleinere CO2-voetstap.”

Copyright foto: A-tract Architecture

Labels:

  • “Zelfs in onze vrije tijd zijn we bezig met C3PO”

    3D-printen in de bouw is in de rest van de wereld sterk in opmars. Talloze mogelijkheden zoals het printen van tijdelijke huisvesting tot volledige appartementen worden al uitgevoerd. Sinds februari experimenteren enthousiaste studenten van Thomas More Bouw met de 3D-betonprinter op Kamp C, dit is uniek in Europa. De printer is een onderdeel van het project C3PO, “Co-creatie: 3D-Printen met Ondernemingen”. Met C3PO willen Kamp C en de provincie Antwerpen deze innovatieve techniek versnellen in Vlaanderen. We strikten een gehaaste Siebe en Seppe voor een interview. Ze blikken graag terug op hun ervaringen.

    Lees meer
  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • “Circulair aanbesteden levert meer innovatieve, duurzame voorstellen op”

    De markt voldoende ruimte geven om zelf innovatieve voorstellen te doen voor een bouwproject: dat is de kern van circulair aanbesteden. “Als de focus niet op de laagste prijs maar op het beste voorstel ligt, komen aannemers en uitvoerders veel creatiever uit de hoek”, zegt Jonathan Verdonck van Kamp C

    Lees meer
  • Circulair bouwen: “Materialenpaspoort maakt hergebruik van materialen makkelijker”

    Het gebruik van circulaire materialen is een belangrijk onderdeel van circulair bouwen. De materialen worden zo lang mogelijk (her)gebruikt, tot ze uiteindelijk op een milieuvriendelijke manier worden afgebroken. “Een materialenpaspoort kan een hulpmiddel zijn om materialen opnieuw te gebruiken of terug te winnen”, zegt Wim Debacker van onderzoekscentrum VITO.  

    Lees meer
  • Blog 1: Nieuwe blog gidst bouwsector door de transitie

    Onze samenleving moet dringend evolueren naar meer duurzaamheid en innovatie. Hoe verloopt die transitie in de bouwsector en welke rol kan Kamp C daarin spelen? Directeur Peter-Paul van den Berg toont de weg in een nieuwe, inspirerende blog.

    Lees meer
  • ABN AMRO ruilt klassiek kantoor voor circulaire proeftuin

    De Nederlandse bank ABN AMRO kampte al een tijdje met een tekort aan vergaderlokalen. De bouwplannen om hun kantoortoren in Amsterdam uit te breiden lagen klaar. Maar de bank gooide het roer om en besloot een circulair gebouw neer te zetten dat bijdraagt aan een duurzame samenleving.

    Lees meer
  • Restaurant in Utrecht scoort met innovatief businessmodel

    Een volledig demontabel gebouw, opgetrokken volgens circulaire principes: restaurant The Green House in Utrecht is een knap staaltje circulair bouwen. Maar wat het concept echt innovatief maakt, is het businessmodel dat erachter schuilgaat. “Zaken als meubilair en verlichting worden niet aangekocht maar geleased. Zelfs de kruiden in de serre worden betaald per gebruik.”

    Lees meer
  • Veroorzaakt Cross Laminated Timber een revolutie in de bouw?

    Met een team van 8 medewerkers 62 serviceflats optrekken in 6 weken tijd? De disruptieve bouwtechniek Cross Laminated Timber (CLT) maakt het mogelijk. De bedrijven Beneens en CLT-S sprongen al op de kar en doen voor Kamp C de voordelen van deze innovatieve bouwmethode uit de doeken.

    Lees meer
  • Een huis als een IKEA-meubel: Vlaams bedrijf lanceert zelfbouwpakket-ten

    Het Vlaamse bouwbedrijf Systimber wil de Europese bouwmarkt veroveren met een eenvoudig maar slim concept: een massieve houtbouwconstructie die je in elkaar kan zetten zonder hijswerktuigen.

    Lees meer
Sluiten