E-book ‘In transitie’: “De bouwsector hinkt achterop in duurzaamheid”

17 september 2018 door Sarah Verbeeck

Poging 1.jpg

In transitie is het geesteskind van auteur Dik Bijl en Kamp C-directeur Peter-Paul van den Berg. Het boek bestaat uit twee delen. ‘Onderweg naar een duurzame samenleving’ is geschreven als een ontdekkingsreis. ‘Duurzaamheid en innovatie in de bouw’ focust op de bouwsector. De boodschap in het tweeluik is duidelijk: onze samenleving moet veranderen. Maar hoe beginnen we daaraan?

Hoe stimuleren we de transitie naar een duurzame samenleving?

Peter-Paul van den Berg: “De mensheid lijkt vandaag op een sprinkhanenplaag. We zwermen over de aarde en plukken haar kaal. Veel mensen hebben geen voeling meer met de grondstoffen en de energie die nodig zijn om iets op ons bord te krijgen. Met technologie kunnen we ons leven makkelijker maken, maar we gaan daar veel te ver in. Het is echt niet zo vanzelfsprekend dat de supermarkt elke dag verse ananas kan aanbieden.” “Onze overconsumptie leidt ertoe dat we geen waardering meer hebben voor ons voedsel. Toen mensen alleen nog chips met zout of paprika konden kopen, was iedereen blij met zijn kommetje. Nu zijn er zoveel verschillende smaken en vormen dat elke keuze tot twijfel leidt: was de andere toch niet beter geweest? Kunnen kiezen is een vorm van rijkdom, maar te veel keuze leidt tot vervlakking. Dat gebrek aan waardering geldt trouwens niet alleen voor voeding: als er een lamp kapot is, kopen we een nieuwe en gooien we de oude weg. We denken niet na over de grondstoffen en de energie die nodig zijn om zo’n lamp te maken. Dat moet toch beter kunnen.”

Staan mensen open voor een andere manier van leven?

“Stilaan merk je wel dat mensen zich bewust worden van de problematiek. Ze willen anders met elkaar en met de wereld omgaan. Veel mensen staan ervoor open om dichter bij elkaar te leven en producten en diensten te delen. ‘Ervaren’ wordt belangrijker dan ‘bezitten’.”

“Ook in bouwprojecten staan bouwheren meer open voor duurzaam en circulair bouwen. Helaas is de bouwsector zelf nog niet mee. De meeste bouwprojecten vertrekken van een typisch businessmodel. Eerst tekent de architect zijn ontwerp gedetailleerd uit. Vervolgens gaat de aannemer alles herbekijken en opnieuw tekenen in functie van de afspraken die hij heeft met zijn vaste leveranciers. Het uiteindelijke werk wordt meestal uitgevoerd door goedkope onderaannemers die totaal geen band meer hebben met de initiële visie. Dat businessmodel is achterhaald. Maar zolang de sector binnen haar vaste kader blijft denken, is het moeilijk om dingen te veranderen.”

Kan transitiemanagement de bouwsector ondersteunen?

“Ik hou eigenlijk niet zo van het woord ‘transitiemanagement’, ook al gebruik ik het zelf. Je kunt de transitie naar een duurzame samenleving niet ‘managen’ omdat het einddoel nog niet duidelijk is. Het is een proces van proberen en experimenteren. Op basis daarvan kun je mensen wel inspirerende voorbeelden aanreiken.”

“In Vlaanderen en Europa gebeurt te veel onderzoek om de huidige situatie in kaart te brengen en het perfecte pad naar een duurzame samenleving uit te stippelen. Maar dat zijn slechts de eerste stappen in het transitietraject. De echte veranderingen bereik je door verschillende opties uit te proberen en de resultaten met elkaar te delen. Dat is ook de rol die Kamp C wil opnemen: we willen de bouwsector begeleiden en inspireren om nieuwe mogelijkheden uit te testen en zo verder te evolueren.”

Gewoontes doorbreken is één ding, maar speelt de prijs ook geen grote rol in bouwkeuzes?

“In de bouwsector leeft nog vaak het idee dat duurzaam duurder is. Dat is alleen het geval als je je vaste aanpak behoudt en er een duurzaam laagje bovenop legt. Als je het hele concept durft te herdenken, kost een duurzame aanpak vaak minder dan een traditionele.”

“De bouwsector is jarenlang een kaalslag van efficiëntie geweest. Prijs was overal de belangrijkste factor. Op korte termijn lijkt dat voordelig, maar op langere termijn komt zowel de bouwheer als de aannemer bedrogen uit. Het is perfect mogelijk om méér winst te maken via duurzame bouwprocessen. Je moet er alleen voor open staan.”

Circulair bouwen gaat nog een stap verder dan duurzaam bouwen. Het vertrekt van een andere visie: duurzame materialen, duurzame financiering, andere businessmodellen ... Krijgt die aanpak al voet aan de grond?

“Circulair bouwen wordt in Vlaanderen nog te vaak herleid tot efficiënt recycleren. Je kunt een gebouw natuurlijk zo bouwen dat je het makkelijk weer uit elkaar kunt halen. Maar dat is maar een klein onderdeeltje van de circulaire economie. Circulair bouwen draait in de eerste plaats om flexibiliteit: als een gebouw na verloop van tijd een nieuwe bestemming krijgt, moet je het makkelijk kunnen aanpassen in plaats van het vlot te kunnen demonteren. Bij circulair bouwen komen verschillende aspecten kijken: financiering, businessmodellen, inbedding in de omgeving … Kamp C kan bouwbedrijven begeleiden in de keuzes die ze maken.”

Wat wilt u met uw boek bereiken?

“Het eerste deel van In transitie is voor een heel breed publiek geschreven, over de duurzame samenleving. Het tweede deel gaat specifiek over de bouwsector. Het doel van de twee boeken is om mensen wakker te schudden: we willen hen inspireren en stof tot nadenken geven. Als we maar één persoon kunnen overtuigen, is het de moeite waard geweest.”

Download het boek hier:

Deel 1: Onderweg naar een duurzame samenleving

Deel 2: Duurzaamheid en innovatie in de bouw

Labels:

  • Kamp C registreert 1000ste bouwadvies

    Woensdag registreerde Kamp C, het provinciaal centrum voor duurzaamheid en innovatie, uit Westerlo zijn duizendste bouwadvies. Dit is enkele weken vroeger dan vorig jaar. Iedereen kan terecht bij Kamp C voor vragen over duurzaam bouwen.

    Lees meer
  • Innovatieve zeecontainers op Kamp C

    14 zeecontainers staan sinds kort te blinken op de site van Kamp C in Westerlo. Kamp C geeft hen een tweede leven in samenwerking met creatievelingen. Tiny home, kantoor, vergaderfaciliteit of leslokaal, de mogelijkheden zijn eindeloos!

    Lees meer
  • 8 voorwaarden voor energiezuinige wijken

    Heel wat sociale woonwijken uit de jaren 1960, ’70 en ’80 verbruiken (te) veel energie. De woningen één voor één energiezuinig maken vraagt veel tijd. Wat is er nodig om renovatieconcepten op grote schaal te kunnen toepassen en naar energiezuinige wijken te evolueren?

    Lees meer
  • Van ‘sprinkhanenplaag’ naar duurzame samenleving

    Onze samenleving evolueert naar meer duurzaamheid en innovatie. Waarom is die transitie nodig en welke rol kan Kamp C daarin spelen? Directeur Peter-Paul van den Berg toont de weg in een inspirerende blog.

    Lees meer
  • Eerste Vlaams netwerk energiemeesters van kracht

    De energiemeesters, ook wel eens energieadviseurs genoemd, startten vorige week met een opleiding en geven zo de aftrap van het Vlaams netwerk vrijwillige energieadviseurs. “Wie laat ’s nachts nog een lamp branden?”, vroeg een energiemeester zich af. Een 15-tal vrijwilligers bij Eandis in Turnhout volgen een opleiding tot energiemeester. Zij bezoeken mensen om tips te geven om zuiniger om te gaan met energie en fors te besparen op je energiefactuur.

    Lees meer
  • Bezoek de huizen van morgen

    Op 10, 11, 17 en 18 november komt België weer massaal op de been voor de Ecobouwers Opendeurdagen. Niet zomaar een openhuizendag, maar hét kijkwoningenevenement dat integraal kiest voor de toekomst.

    Lees meer
  • Bamboe als constructiemateriaal van de toekomst?

    Bamboe is niet alleen het favoriete voedsel van panda’s, maar ook een verrassend veelzijdig bouwmateriaal: robuust, duurzaam en bijna onbeperkt beschikbaar. Toch is bouwen met bamboe vandaag eerder uitzondering dan regel. Komt daar binnenkort verandering in?

    Lees meer
  • Hoe ver staan we met het Cradle to Cradleprincipe in België?

    De circulaire economie kreeg de afgelopen jaren veel aandacht door het werk van Ellen MacArthur. Zij onderzocht de transitie naar circulaire bedrijfsprocessen, gebaseerd op een gesloten kringloop van materialen. Het sluit aan bij de principes van Cradle to Cradle.

    Lees meer
  • Grensoverschrijdend project wil betoncirkel sluiten

    De vraag stijgt naar kwalitatieve betonproducten met een zo laag mogelijke milieu-impact. Een nieuw Interreg-project richt zich op de zuivere scheiding van de verschillende fracties van beton om hoogwaardige recyclage mogelijk te maken. De Vrije Universiteit Brussel heeft de leiding.

    Lees meer
  • Dynamisch bouwen: kansen en knelpunten

    Door te evolueren van statisch naar dynamisch bouwen kunnen we de materiaalkringloop in de bouwsector sluiten. Maar voor het zover is zijn er inspanningen nodig van fabrikanten, aannemers, architecten en de overheid.

    Lees meer
Sluiten