De Ceuvel: zo ziet een geslaagd transitieproject eruit

28 november 2018 door Diana Grasso

Café-de-Ceuvel-google-foto.jpg

Veel megaprojecten verzanden in het vooraf exact willen definiëren en plannen van het project. En dat werkt niet bij transitieprojecten, schreef Peter-Paul van den Berg, directeur van Kamp C, in zijn vorige blog. Het proefproject De Ceuvel in Amsterdam is een voorbeeld van hoe het wel kan.

In Amsterdam is al een paar jaar een gedurfd proefproject voor circulaire stedelijke ontwikkeling aan de gang. Het proefproject heet De Ceuvel. De visie: steden moeten in de toekomst vrijwel volledig zelfvoorzienend en circulair zijn. Ze moeten onder meer zorgen voor hun eigen energie en ze produceren het meeste voedsel in de stad zelf of net daarbuiten. Er ontstaat geen afval, want alles blijft in de cirkel en krijgt een tweede leven. Resten van groente-, fruit- en tuinafval worden samen met de verzamelde urine en ontlasting van de inwoners omgezet tot biogas voor lokaal energiegebruik en compost voor lokale bemesting. Apparaten worden niet weggegooid maar ontmanteld tot herbruikbare onderdelen en grondstoffen, waarvan men dan weer lokaal nieuwe apparaten maakt.

Dat ideaalbeeld bereik je niet door vanuit het niets een compleet nieuwe stad te ontwerpen en te bouwen gebaseerd op die principes. Dat kost handenvol geld, het houdt enorme risico’s in en het gaat gegarandeerd mis. Bij De Ceuvel hebben ze het anders aangepakt. De Ceuvel noemt zichzelf een speeltuin voor creativiteit en innovatie met als doel duurzaamheid bereikbaar, begrijpelijk en leuk te maken. Het is een initiatief van onder meer de gemeente Amsterdam en Metabolic, een consultancybedrijf op het gebied van duurzaamheid.

Kantoor in een woonboot

De Ceuvel is ontwikkeld op een verlaten en vervuild terrein in de voormalige haven van Buiksloterham. Eerst kochten de initiatiefnemers een aantal versleten woonboten op. Ze takelden die aan land, vormden ze om tot kantoortjes en werkplaatsen, en verhuurden ze aan startende bedrijfjes. Vervolgens gingen ze experimenteren met diverse soorten circulaire oplossingen, zoals composttoiletten. Welke werken technisch het best, welke zijn het gebruiksvriendelijkst? Maar ook: hoe kun je van regenwater drinkwater maken? Hoe kun je bouwafval omzetten in herbruikbare materialen? De Ceuvel heeft nu een biogasinstallatie, gebruikt zonnepanelen en heeft een serre waarin gewassen worden geteeld voor lokaal gebruik.

Zo raakten de initiatiefnemers steeds weer een paar stapjes verder. Soms liepen ze aan tegen technische problemen, dan weer tegen wettelijke beperkingen. Daar gingen ze dan mee aan de slag om tot een oplossing te komen. Er was na een paar jaar zoveel praktische kennis en ervaring verzameld dat de gemeente Amsterdam besloot om het project op te schalen, en van het oude havengebied Buiksloterham een duurzame woon- en werkwijk te maken gebaseerd op de bevindingen van De Ceuvel.

Interesse uit hele wereld

Wat ze daarnaast fantastisch hebben gedaan, is communiceren over het project. Ze hebben niet alleen rapporten geschreven en een website gemaakt, maar er ook een café neergezet zodat iedereen gewoon kan zien wat er gaande was. In de zomer komen daar zo’n duizend mensen per dag om duurzaam te eten en te drinken en om hun ogen uit te kijken. De Ceuvel heeft ondertussen diverse prijzen gewonnen en het project is ongeveer de hele wereld rondgegaan. Eva Gladek van Metabolic was een van de trekkers van het project, en zij wordt nu overal ter wereld gevraagd om te spreken over het verduurzamen van steden en stadswijken. En dat na een paar jaar van kleinschalig experimenteren. Echt een indrukwekkend resultaat.

In zijn boek ‘In transitie’ (een tweeluik) gaat Peter-Paul van den Berg dieper in op de transitie in de bebouwde omgeving. ‘In transitie’ is elektronisch of op papier verkrijgbaar. De elektronische versies kun je gratis downloaden. De papieren versie kost 29,95 euro en kun je bestellen bij bol.com en in iedere boekenwinkel in Vlaanderen en Nederland.

Labels:

  • Circulaire woonwijk verrijst uit oude hoogbouwflats

    Uit leegstaande flatgebouwen een nieuwe woonwijk optrekken, voorzien van een gesloten waterkringloop? Het Nederlandse project SUPERLOCAL legt de circulaire lat hoog: “De lessen die we trekken uit dit project kunnen in heel Europa worden toegepast.”

    Lees meer
  • Aanbesteden via een Bouw Informatie Model: minder kosten, meer kwaliteit

    Kamp C wil de bouwsector stap voor stap inwijden in alle zeven pijlers van het circulaire model. In onze vorige blogs bespraken we al het gebruik van circulaire materialen en de kunst van het circulair ontwerpen. Deze keer is het de beurt aan circulair aanbesteden: een vorm van aanbesteden die ambities centraal stelt, bijvoorbeeld via een Bouw Informatie Model (BIM).

    Lees meer
  • BAMB maakt laatste stop op Kamp C

    Van december tot midden februari kon je de Reversible Experience Modules (REMs) bezoeken op Kamp C. De REMs zijn een pilot in het Europese “Buildings As Material Banks”(BAMB) project. We ontvingen heel wat kijklustigen. Op 19 februari vonden verschillende workshops plaats over circulair bouwen en materiaalpaspoorten. EPEA Nederland, de organisatie die de REMs lanceerde, gaf een toelichting over de toekomstvisie.

    Lees meer
  • Kamp C ondertekent Green Deal Circulair Bouwen

    Vorige week plaatste Kamp C-directeur Peter-Paul van den Berg op Batibouw zijn handtekening onder de Green Deal Circulair Bouwen. In de overeenkomst engageert Kamp C zich samen met tal van andere spelers om de transitie naar een circulair model in de bouwsector te versnellen.

    Lees meer
  • “Prestatiecontracten zijn de beste manier om circulaire renovaties te realiseren”

    Nu circulair bouwen stilaan een vertrouwd begrip is in onze sector groeit de interesse voor een gelijkaardige innovatie: circulair renoveren. Het Antwerpse bouwadviesbureau Factor4, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) sprongen alvast op de kar. Met het project CiRe (‘Circulair Renoveren’) mikken ze op de circulaire renovatie van publieke gebouwen.

    Lees meer
  • Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • “Circulair bouwen creëert nieuwe financieringsmodellen”

    Circulair bouwen biedt niet alleen kansen voor de bouwsector, ook bankiers kunnen meestappen in het verhaal. Didier Léon, senior manager bij de duurzame Triodos Bank, kijkt voor ons naar de financiële kant van een circulair gebouw.

    Lees meer
  • SDG’s vinden hun weg naar de Vlaamse bouwsector

    Volgens het World Green Building Council kan de bouwsector bijdragen aan het behalen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s). Twee Vlaamse bedrijven uit de sector leggen uit hoe zij de doelen in hun werking integreren: “Je hebt vooral een andere mindset nodig.”

    Lees meer
  • Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

    Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Dit artikel gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

    Lees meer
  • Netwerkevent Solarise op 12/2

    Op 12 februari gaat het netwerkevent van Solarise, met focus op zonne-energie, door met als thema business modellen en met verschillende sprekers over o.a. energiecoöperaties en circulaire economie in Gent. 

    Lees meer
Sluiten