De Ceuvel: zo ziet een geslaagd transitieproject eruit

28 november 2018 door Diana Grasso

Café-de-Ceuvel-google-foto.jpg

Veel megaprojecten verzanden in het vooraf exact willen definiëren en plannen van het project. En dat werkt niet bij transitieprojecten, schreef Peter-Paul van den Berg, directeur van Kamp C, in zijn vorige blog. Het proefproject De Ceuvel in Amsterdam is een voorbeeld van hoe het wel kan.

In Amsterdam is al een paar jaar een gedurfd proefproject voor circulaire stedelijke ontwikkeling aan de gang. Het proefproject heet De Ceuvel. De visie: steden moeten in de toekomst vrijwel volledig zelfvoorzienend en circulair zijn. Ze moeten onder meer zorgen voor hun eigen energie en ze produceren het meeste voedsel in de stad zelf of net daarbuiten. Er ontstaat geen afval, want alles blijft in de cirkel en krijgt een tweede leven. Resten van groente-, fruit- en tuinafval worden samen met de verzamelde urine en ontlasting van de inwoners omgezet tot biogas voor lokaal energiegebruik en compost voor lokale bemesting. Apparaten worden niet weggegooid maar ontmanteld tot herbruikbare onderdelen en grondstoffen, waarvan men dan weer lokaal nieuwe apparaten maakt.

Dat ideaalbeeld bereik je niet door vanuit het niets een compleet nieuwe stad te ontwerpen en te bouwen gebaseerd op die principes. Dat kost handenvol geld, het houdt enorme risico’s in en het gaat gegarandeerd mis. Bij De Ceuvel hebben ze het anders aangepakt. De Ceuvel noemt zichzelf een speeltuin voor creativiteit en innovatie met als doel duurzaamheid bereikbaar, begrijpelijk en leuk te maken. Het is een initiatief van onder meer de gemeente Amsterdam en Metabolic, een consultancybedrijf op het gebied van duurzaamheid.

Kantoor in een woonboot

De Ceuvel is ontwikkeld op een verlaten en vervuild terrein in de voormalige haven van Buiksloterham. Eerst kochten de initiatiefnemers een aantal versleten woonboten op. Ze takelden die aan land, vormden ze om tot kantoortjes en werkplaatsen, en verhuurden ze aan startende bedrijfjes. Vervolgens gingen ze experimenteren met diverse soorten circulaire oplossingen, zoals composttoiletten. Welke werken technisch het best, welke zijn het gebruiksvriendelijkst? Maar ook: hoe kun je van regenwater drinkwater maken? Hoe kun je bouwafval omzetten in herbruikbare materialen? De Ceuvel heeft nu een biogasinstallatie, gebruikt zonnepanelen en heeft een serre waarin gewassen worden geteeld voor lokaal gebruik.

Zo raakten de initiatiefnemers steeds weer een paar stapjes verder. Soms liepen ze aan tegen technische problemen, dan weer tegen wettelijke beperkingen. Daar gingen ze dan mee aan de slag om tot een oplossing te komen. Er was na een paar jaar zoveel praktische kennis en ervaring verzameld dat de gemeente Amsterdam besloot om het project op te schalen, en van het oude havengebied Buiksloterham een duurzame woon- en werkwijk te maken gebaseerd op de bevindingen van De Ceuvel.

Interesse uit hele wereld

Wat ze daarnaast fantastisch hebben gedaan, is communiceren over het project. Ze hebben niet alleen rapporten geschreven en een website gemaakt, maar er ook een café neergezet zodat iedereen gewoon kan zien wat er gaande was. In de zomer komen daar zo’n duizend mensen per dag om duurzaam te eten en te drinken en om hun ogen uit te kijken. De Ceuvel heeft ondertussen diverse prijzen gewonnen en het project is ongeveer de hele wereld rondgegaan. Eva Gladek van Metabolic was een van de trekkers van het project, en zij wordt nu overal ter wereld gevraagd om te spreken over het verduurzamen van steden en stadswijken. En dat na een paar jaar van kleinschalig experimenteren. Echt een indrukwekkend resultaat.

In zijn boek ‘In transitie’ (een tweeluik) gaat Peter-Paul van den Berg dieper in op de transitie in de bebouwde omgeving. ‘In transitie’ is elektronisch of op papier verkrijgbaar. De elektronische versies kun je gratis downloaden. De papieren versie kost 29,95 euro en kun je bestellen bij bol.com en in iedere boekenwinkel in Vlaanderen en Nederland.

Labels:

  • Premie voor thuisbatterij op komst

    De Vlaamse regering heeft een premie voor thuisbatterijen goedgekeurd. Een batterij kan opgewekte energie die niet onmiddellijk lokaal kan worden verbruikt, opslaan om later te gebruiken. Tegelijk zorgt energieopslag ervoor dat het distributienet op piekmomenten niet overbelast wordt. De premie zal ten vroegste op 1 augustus van kracht zijn en kan aangevraagd worden bij departement Omgeving. De subsidie bedraagt maximaal 3.200 euro en moet de aankoop van een thuisbatterij om stroom op te slaan aantrekkelijker maken.

    Lees meer
  • De 5 duurzaamheidsuitdagingen voor woningcorporaties

    Als gevolg van de klimaatovereenkomsten staan woningcorporaties de komende jaren voor grote uitdagingen om hun woningvoorraad voor 2050 te verduurzamen. De huidige renovatie oplossingen zoals Nul op de Meter en andere initiatieven zijn veel te duur en kunnen de benodigde capaciteit niet aan. Dat maakt de overgang bijna onmogelijk. Toch moeten ze hun huurders goede en betaalbare huizen kunnen blijven aanbieden. Huizen die CO2-neutraal zijn. Wat zijn de uitdagingen waar woningcorporaties mee worstelen en wat zijn de oplossingen voor het probleem?

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Een terugblik op een geslaagde Link2Innovate

    Op 27 maart vond het slotevent plaats van het project Link2Innovate. Sinds 1 april 2016 ondersteunt het Link2Innovate, een initiatief van Interreg Vlaanderen-Nederland, jonge technologiebedrijven bij het opstarten van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten in de grensregio Vlaanderen-Nederland.

    Lees meer
  • “Bouwen met aarde: lokaal, gezond en eindeloos circulair”

    Circulaire leembouw combineert traditionele technieken met moderne inzichten. De lokale materialen vinden dankzij eenvoudige processen hun toepassing in bouwwerken van vandaag. Daarbij wordt geen CO2 of afval geproduceerd. Het materiaal kan eindeloos opnieuw gebruikt worden zonder te vervuilen.

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

    In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

    Lees meer
  • Dromen-durven-doen: samen sterk voor energietransitie

    Collectief energie opwekken en consumeren is in België (voorlopig) een behoorlijk moeilijke opgave. Er zijn tal van obstakels (technisch, juridisch sociaal, financieel en institutioneel) die de opzet van een eigen virtuele energiecentrale bemoeilijken. Om zicht te krijgen op wat er leeft bij burgers en gemeenschappen organiseert Kamp C de Droom-Durf-Doe-reeks in het project community-based Virtual Power Plant. Het blijft niet alleen bij informeren en inspireren, want het uiteindelijke doel is om drie gemeenschappen of projecten verder te begeleiden via een routekaart naar een eigen cVPP.

    Lees meer
  • Kontichse gezinnen screenen huis met warmtecamera

    Op zaterdag 23 februari maakten de inwoners van de Altenawijk in Kontich een warmtewandeling in het kader van het project RHEDCOOP. De buurtbewoners ontdekten met een warmtecamera welke plekken in huis beter geïsoleerd kunnen worden.

    Lees meer
  • Nieuwe technologieën voor duurzamer beton

    Het gebruik van circulaire technologieën voor beton kan helpen om de milieu-impact van de bouwsector drastisch terug te schroeven. Nu een duurzamer beton technisch stilaan op punt staat, is het tijd om de eerste toepassingen naar de werf te brengen.

    Lees meer
Sluiten