Zonnige Kempen nodigt bewoners uit om samen renovatieoplossingen te zoeken

19 juni 2019 door Diana Grasso

Enleb zonnige Kempen tweede foto.jpg

In het voorjaar organiseerde sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen enkele bewonersavonden in de woonwijk Vinkenhof in Berlaar. Het doel is om zo goed mogelijk in kaart te brengen welke problemen op het gebied van energiegebruik als eerste aangepakt moeten worden. Door de bewoners uit te nodigen hoopte de organisatie meer zicht te krijgen op de pijnpunten van de woningen om zo samen tot een gedragen oplossing te komen voor toekomstige renovaties. De avonden vonden plaats in één van de woningen die momenteel leegstaat en later zal dienen als demowoning in project EnergieNeutraal Levensloopbestendig Bouwen (ENLEB).

Keukentafelgesprekken naar Nederlands voorbeeld

De bewonersavonden zijn georganiseerd binnen het grensoverschrijdend project ENLEB, waar verschillende Vlaamse en Nederlandse partners de handen in elkaar slaan. Het projectdoel is om woningen te verduurzamen op basis van co-creatie, met de focus op zelfvoorzienendheid, zodat de woningen energieneutraal blijven ook al verandert het profiel van de bewoner.

Zonnige Kempen, als één van de projectpartners, paste voor de co-creatie in Berlaar een methode toe van de Nederlandse partner Bredase Energie Coöperatie (BRES). BRES wil duurzame en betaalbare energie mogelijk maken voor alle huishoudens in Breda. Tijdens keukentafelgesprekken geeft BRES onafhankelijk advies over de te nemen stappen om een woning te verduurzamen. “Wij bieden tegenwicht aan de markt die andere belangen heeft”, vertelt Pieter Koenraads, energiecoach bij BRES. “In de media horen en lezen mensen verschillende verhalen waardoor ze niet weten wat te doen of waar te beginnen. Een keukentafelgesprek of energieadviesgesprek zoals wij dat noemen, is dan een goede eerste stap en maakt het verduurzamen van een woning voor veel mensen toegankelijk.”

De energiecoaches starten het gesprek door te peilen naar de motivatie van de bewoners om te verduurzamen. Vervolgens nemen ze de gegevens van het huis door: wat is het bouwjaar en welke renovatiemaatregelen werden al genomen. Daarna wordt de woning gescand. Eenmaal terug aan de keukentafel gaat de energiecoach in gesprek met de bewoners om te kijken welke stappen zij het best kunnen ondernemen.

Alle keukentafelgesprekken van BRES worden gevoerd door vrijwilligers. “Voor mij voelde het als een logische stap. Ik ben altijd veel bezig geweest met duurzaamheid”, vertelt Pieter. “De bottom-up manier die BRES hanteert, voor bewoners door bewoners, sprak mij aan. Nu ik met pensioen ben en wat meer tijd heb, vind ik het leuk om anderen te adviseren. Daar leer ik zelf overigens ook heel veel van. Soms weten bewoners over bepaalde onderwerpen meer dan ik. Door in gesprek te gaan, leren we van elkaar.” De energiecoaches geven niet alleen advies, maar ondersteunen ook bijvoorbeeld bij het opvragen van offertes en het kiezen van een geschikte partij. Zo proberen ze de duurzame transitie zo laagdrempelig mogelijk te maken.

Bewoners kennen hun woning het best

Zonnige Kempen organiseerde in de Kempense gemeente Berlaar ook keukentafelgesprekken. Niet met vrijwilligers zoals de energiecoaches maar met eigen medewerkers en met ondersteuning van Kamp C, het Centrum voor Duurzaam bouwen en wonen. “We merken een groot verschil in opkomstpercentage in deze alternatieve aanpak”, aldus Luc Stijnen, senior directeur van Zonnige Kempen. “Waar we bij de klassieke aanpak vaak maar dertig tot veertig procent van de bewoners bereiken, komen we met deze aanpak aan zeventig tot zelfs tachtig procent. Deze manier van werken vraagt meer tijd en inzet van ons personeel, maar doordat de bewoners beter geïnformeerd en meer betrokken zijn bij het proces achteraf, kunnen we tijdswinst maken.”

Voor Zonnige Kempen is de aanpak via keukentafelgesprekken ter plaatse nieuw. “Gelukkig kunnen we hiervoor rekenen op een goede samenwerking met een aantal Nederlandse partners die hierin reeds meer bedreven zijn. We gebruiken de kennis en ervaring vanuit Nederland om met de bewoners op een efficiënte manier in dialoog te gaan. De bewoners zijn voor ons, als bouwmaatschappij, een waardevolle bron van informatie over de woningen met hun eventuele tekortkomingen.” vertelt Luc. “Door te luisteren en samen naar oplossingen te zoeken komen we tot technische aanpassingen en oplossingen die ook op een juiste manier gebruikt en toegepast worden. Het heeft geen zin om een ventilatiesysteem te voorzien (schonere lucht warmt sneller op en kost dus minder energie) als de bewoner niet overtuigd is van het nut en daarom de installatie al snel niet correct gebruikt.

Expertise voor en door het partnerschap

Een van de Nederlandse partners in ENLEB die Zonnige Kempen ondersteunt is de Universiteit Maastricht. De universiteit heeft ruime expertise op het gebied van participatieve methodes en de organisatie van bijeenkomsten met stakeholders. Vanuit de Universiteit Maastricht wordt daarom meegedacht over de opzet van de keukentafelgesprekken en na afloop wordt erop gereflecteerd. Hiervoor maken de onderzoekers gebruik van ervaring uit eerdere projecten en academische inzichten rond participatieve methodes. Zo wordt er bijvoorbeeld gebruikgemaakt van logboeken en designprincipes voor co-creatie om de wisselwerking tussen bewoner en organisator te bevorderen. Op deze manier worden de gesprekken op een gestructureerde manier geëvalueerd en komen de pijn- en verbeterpunten naar boven.

De Universiteit Maastricht op haar beurt, hoopt om via ENLEB meer kennis te ontwikkelen over het proces van co-creatie en om zo steeds beter te begrijpen hoe co-creatie werkt en deze kennis om te kunnen zetten in de praktijk. Co-creatie draagt niet alleen bij aan de verduurzaming van woningen, maar ook aan de omgang tussen en met bewoners tijdens de bijeenkomsten. “De verschillenede deelnemers (Zonnige Kempen, energieadviseurs en bewoners) hebben allen bepaalde kennis, die je kunt zien als puzzelstukjes die samen helpen om tot geaccepteerde en haalbare oplossingen te komen voor een energiezuiniger huis” zegt Annemarie van Zeijl-Rozema, hoofdonderzoeker voor ENLEB. Een goede communicatie is daarbij noodzakelijk. De belangrijkste partij is immers de bewoner. Het gaat niet zomaar om een huis, maar om zijn thuis waar veranderingen worden aangebracht om zijn woning duurzamer te maken. De Universiteit Maastricht gebruikt deze kennis weer om soortgelijke processen te ondersteunen bij de andere ENLEB-partners.

Project ENLEB is gefinancierd binnen het Interreg V programma Vlaanderen-Nederland, het grensoverschrijdend samenwerkingsprogramma met financiële steun van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling. Meer info: www.grensregio.eu .

 

Labels:

  • Siemen deelt zijn ENLEB-ervaring

    Siemen Brinksma is studentonderzoeker aan de Universiteit Maastricht (UM). Hij studeerde af als bachelor International Business bij UM in 2017. Na een eerste werkervaring, ging hij voorbije zomer als onderzoeker aan de slag voor het ENLEB-project. In december eindigt zijn opdracht en vertrekt Siemen op wereldreis.

    Lees meer
  • Project SURE2050 stoomt overheidsgebouwen klaar voor 2050

    Het project SURE2050 ondersteunt lokale besturen en centrale Vlaamse overheden bij het opmaken van een strategisch vastgoedplan. Klimaatneutraliteit voor het publieke patrimonium tegen ten laatste 2050 is hierbij het uitgangspunt. Het blijft ook niet bij planning. Deelnemende overheden krijgen ondersteuning om te komen tot effectieve investeringsprojecten (onder andere advies over financiële oplossingen). SURE2050 neemt dus alle drempels voor actie weg.

    Lees meer
  • “De eerste experimenten met de 3D-betonprinter hebben ervoor gezorgd dat we nog meer geloven in de toepasbaarheid van de techniek”

    Sinds januari bevindt de grootste 3D-betonprinter van Europa zich op het domein van Kamp C in Westerlo. Acht organisaties, zowel uit de wetenschaps- als bedrijfswereld, bundelen hun krachten om 3D-printen in de bouwsector te stimuleren. Onder leiding van Kamp C zetten Universiteit Gent, Thomas More Hogeschool, Van Roey, Beneens, Trias Architecten, ETIB/CONCRETE HOUSE en ViCre zich elke dag in om het bouwverhaal een nieuwe dimensie te geven. Met het project C3PO, “Co-creatie: 3D-Printen met Ondernemingen”, wil de provincie Antwerpen deze innovatieve techniek versnellen in Vlaanderen. Vandaag vertellen Beneens, ETIB/CONCRETE HOUSE en Kamp C waarom ze deelnemen aan het project tijdens een diepte-interview.

    Lees meer
  • Josephine uit Westerlo verbruikt extreem weinig energie

    De 82-jarige Josephine uit Westerlo heeft een zeer laag energieverbruik. Elke dag noteert ze haar meterstanden van het water en maandelijks haar meterstanden van gas en elektriciteit. Energiemeester Karel ging op bezoek omdat Josephine wou weten of ze nog kon besparen. “Doordat Josephine zo bewust omgaat met energie, heeft ze zo’n laag verbruik.”, zegt Karel.

    Lees meer
  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start op 27 augustus

    Op 27 augustus start het tweede co-creatietraject van het project ‘Bouwen aan een circulaire Kempen’. Na een geslaagde eerste editie, organiseert Kamp C samen met zijn projectpartners VITO en Möbius de tweede reeks. De reeks wordt afgetrapt met een open inspiratieontbijt, waarop ook niet-deelnemers van het co-creatietraject welkom zijn. Valérie Vermandel van Whitewood en Kurt Florus van NNOF komen hun ervaringen delen over circulaire bedrijfsmodellen. Tijdens het traject vergaar je inspiratie over succesvolle circulaire businessmodellen en identificeer je de eerste opportuniteiten voor je eigen bedrijf.

    Lees meer
  • Bouwprofessionals ontdekken de Kaseco-serrewoning

    Op 26 juni trokken we naar de Kaseco-serrewoning in Rekkem. Het was een interregionaal netwerkmoment voor bouwprofessionals in het kader van het SHINE-project. Deze bio-ecologische kaswoning is volledig autonoom en gebouwd volgens de principes van circulair bouwen. Enkele bouwprofessionals vertellen waarom het project hen verbaast.

    Lees meer
  • “Zelfs in onze vrije tijd zijn we bezig met C3PO”

    3D-printen in de bouw is in de rest van de wereld sterk in opmars. Talloze mogelijkheden zoals het printen van tijdelijke huisvesting tot volledige appartementen worden al uitgevoerd. Sinds februari experimenteren enthousiaste studenten van Thomas More Bouw met de 3D-betonprinter op Kamp C, dit is uniek in Europa. De printer is een onderdeel van het project C3PO, “Co-creatie: 3D-Printen met Ondernemingen”. Met C3PO willen Kamp C en de provincie Antwerpen deze innovatieve techniek versnellen in Vlaanderen. We strikten een gehaaste Siebe en Seppe voor een interview. Ze blikken graag terug op hun ervaringen.

    Lees meer
  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start in augustus

    Vorige week vond de laatste sessie van het co-creatietraject “Bouwen aan een circulaire Kempen” plaats. Met het project Bouwen aan een circulaire Kempen willen de projectpartners VITO, Möbius en Kamp C kmo’s in de bouwsector op weg helpen om innovatie in hun bedrijfsmodel te implementeren zodat ze naar een circulair businessmodel kunnen overstappen. Vaak hebben de kmo’s al de eerste ideeën over circulair bouwen maar weten ze nog niet goed hoe ze dat concreet kunnen omzetten in een uitgewerkt model. Gedurende drie sessies gingen de projectpartners dieper in op de opportuniteiten, de waardepropositie, de partners en de klanten, de inkomstenstromen die  gegenereerd kunnen worden met een circulair model, … De kmo’s gingen tijdens de workshop zelf aan de slag en werden hierbij begeleid door de projectpartners. Kon je niet bij het eerste traject zijn en wil je graag deelnemen aan het volgende traject dat start op 27 augustus? Schrijf je dan hier in.

    De redactie van Kamp C sprak met Bart Mantels van VITO, Helen Versluys van Möbius en Sofie Torfs, projectverantwoordelijke bij Kamp C.

    Lees meer
  • Samen sterk voor energietransitie: van dromen en durven naar doen

    Kamp C was dit voorjaar de locatie voor de Droom-Durf-Doe-reeks van het community-based Virtual Power Plant-project (cVPP). Met deze reeks hoopt Kamp C iedereen aan boord te krijgen in de energietransitie. Dit project zoomt voornamelijk in op het inspireren, informeren en ondersteunen van burgers en burgerinitiatieven die hun rol in de energietransitie willen definiëren en toepassen. Hoe kunnen burgers, samen, collectief energie opwekken, consumeren en delen? Intussen vond de laatste Durfdag plaats op 4 juni.

    Lees meer
Sluiten