Van 08/07 t.e.m. 05/08 is er geen infoloket op dinsdag, en geen bouwadvies op afspraak (donderdag en 3de zaterdag) op Kamp C. Op 15/8 is Kamp C gesloten door een feestdag.

Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

17 januari 2019 door Peter-Paul van den Berg

Blog.jpg

Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Dit artikel gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

Circulaire materialen zijn technische of bio-based materialen die zo lang en hoogwaardig mogelijk in de economische kringloop blijven. Dat betekent dat ze niet worden weggegooid na de ontmanteling van een gebouw, maar ofwel op een efficiënte manier worden hergebruikt in een volgend bouwproject, ofwel hoogwaardig gerecycleerd worden tot zuivere grondstoffen.

Technische materialen

Technische materialen die veel worden ingezet in de bouw zijn beton, baksteen, diverse metalen, glas en kunststof. Om ze langer in de cirkel te houden, is het cruciaal dat ze zuiver blijven. De materialen mogen dus niet bewerkt worden met verf of beits of aan elkaar bevestigd worden met cement, lijm of pur.

Gebeurt dat wel, dan is het achteraf moeilijker en duurder om ze een nieuw leven te geven in een ander gebouw of ze te recycleren. Bewerkte technische materialen komen dan ook meestal op de afvalberg terecht.

Bio-based materialen

Biologische of bio-based materialen gebruiken heeft twee voordelen. Ten eerste zijn ze ‘nagroeibaar’: de voorraad aan grondstoffen kan steeds opnieuw worden aangevuld door nieuwe bomen en gewassen aan te planten. Het tweede voordeel is dat we de materialen kunnen teruggeven aan de natuur, die ze op natuurlijke wijze afbreekt. Uiteraard kan dat alleen als de materialen zuiver blijven en niet chemisch zijn bewerkt met bijvoorbeeld beits.

Hout is veruit het bekendste bio-basedmateriaal, maar ook bamboe, riet en stro worden al duizenden jaren gebruikt in de bouw. Dankzij technologische ontwikkelingen steken naast die klassieke grondstoffen bovendien heel wat nieuwe bio-based materials hun neus aan het venster.

Vaste maten en droge verbindingen

Om materialen efficiënt te kunnen hergebruiken, moet er gewerkt worden met vaste maten en droge verbindingen. Door vaste maten te gebruiken zijn materialen eenvoudig te vervangen als de kwaliteit afneemt, en kunnen ze opnieuw worden ingezet in een ander gebouw. Droge verbindingen laten dan weer toe om componenten en materialen te demonteren. Voorbeelden zijn een kliksysteem, het gebruik van schroeven en pen-en-gatverbindingen.

Beide principes zijn vergelijkbaar met het concept van legoblokjes. Dankzij het beperkte aantal maten en de droge klikverbindingen kan je die blokjes oneindig hergebruiken voor telkens nieuwe bouwwerken. Het is dat concept dat Kamp C wil promoten in de echte bouwwereld.

Tijdelijke opslagplaats

Om bouwmaterialen in de kringloop te houden, moet je weten waar ze zich bevinden in het gebouw en hoe je ze eruit kunt halen. Dat vergt een andere kijk op gebouwen, volgens het concept van Buildings As Material Banks (BAMB): een gebouw wordt beschouwd als een tijdelijke opslagplaats van materialen, die na verloop van tijd worden overgebracht naar een andere opslagplaats: een nieuw gebouw.

Door dit soort gebouwen te koppelen aan digitale tools, zoals materiaalpaspoorten en BIM-modellen, kan de info over waar en hoe de materialen eruit te halen beter bewaard en makkelijker gedeeld worden.

Woonkamer demonteren

Benieuwd hoe dat principe werkt in de praktijk? Kom dan langs op de BAMB-expo in het infocentrum van Kamp C. Nog tot en met 14 februari stellen we in Westerlo de Reversible Experience Modules (REMs) van EPEA tentoon: meer dan zeventig gebouwonderdelen die tijdelijk worden opgetrokken uit herbruikbare producten en materialen.

De expo maakt BAMB tastbaar. Je kan zelf aan de slag met de modules, bijvoorbeeld door een woonkamer, een gang of een heel gebouw volledig te demonteren en daarna opnieuw op te bouwen. Met je smartphone scan je de QR-code op elk onderdeel van de module. Het materiaalpaspoort dat verschijnt, vertelt je uit welke materialen het onderdeel bestaat en hoe je het kan hergebruiken.

Labels:

  • Van selectie naar gunning: interactie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer

    ’t Centrum zal het eerste circulaire kantoorgebouw van België worden op de site van Kamp C in Westerlo. Via een Design, Build, Maintain & Energy opdracht heeft Kamp C de werkzaamheden binnen ’t Centrum in één opdracht uitgevraagd. In maart dit jaar koos een zeskoppige jury drie consortia voor de circulaire aanbesteding van het project ’t Centrum. Na de bekendmaking van de drie geselecteerde consortia, volgt nu een proces waarin opdrachtgever- en nemer met elkaar in dialoog gaan.

    Lees meer
  • Tweede co-creatietraject Bouwen aan een circulaire Kempen start in augustus

    Vorige week vond de laatste sessie van het co-creatietraject “Bouwen aan een circulaire Kempen” plaats. Met het project Bouwen aan een circulaire Kempen willen de projectpartners VITO, Möbius en Kamp C kmo’s in de bouwsector op weg helpen om innovatie in hun bedrijfsmodel te implementeren zodat ze naar een circulair businessmodel kunnen overstappen. Vaak hebben de kmo’s al de eerste ideeën over circulair bouwen maar weten ze nog niet goed hoe ze dat concreet kunnen omzetten in een uitgewerkt model. Gedurende drie sessies gingen de projectpartners dieper in op de opportuniteiten, de waardepropositie, de partners en de klanten, de inkomstenstromen die  gegenereerd kunnen worden met een circulair model, … De kmo’s gingen tijdens de workshop zelf aan de slag en werden hierbij begeleid door de projectpartners. Kon je niet bij het eerste traject zijn en wil je graag deelnemen aan het volgende traject dat start op 27 augustus? Schrijf je dan hier in.

    De redactie van Kamp C sprak met Bart Mantels van VITO, Helen Versluys van Möbius en Sofie Torfs, projectverantwoordelijke bij Kamp C.

    Lees meer
  • Samen sterk voor energietransitie: van dromen en durven naar doen

    Kamp C was dit voorjaar de locatie voor de Droom-Durf-Doe-reeks van het community-based Virtual Power Plant-project (cVPP). Met deze reeks hoopt Kamp C iedereen aan boord te krijgen in de energietransitie. Dit project zoomt voornamelijk in op het inspireren, informeren en ondersteunen van burgers en burgerinitiatieven die hun rol in de energietransitie willen definiëren en toepassen. Hoe kunnen burgers, samen, collectief energie opwekken, consumeren en delen? Intussen vond de laatste Durfdag plaats op 4 juni.

    Lees meer
  • Zonnige Kempen nodigt bewoners uit om samen renovatieoplossingen te zoeken

    In het voorjaar organiseerde sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen enkele bewonersavonden in de woonwijk Vinkenhof in Berlaar. Het doel is om zo goed mogelijk in kaart te brengen welke problemen op het gebied van energiegebruik als eerste aangepakt moeten worden. Door de bewoners uit te nodigen hoopte de organisatie meer zicht te krijgen op de pijnpunten van de woningen om zo samen tot een gedragen oplossing te komen voor toekomstige renovaties. De avonden vonden plaats in één van de woningen die momenteel leegstaat en later zal dienen als demowoning in project EnergieNeutraal Levensloopbestendig Bouwen (ENLEB).

    Lees meer
  • C3PO: Uniek 3D-printing project met studenten in België op Kamp C

    Johanna en Axel zitten in hun tweede bachelor Bouw aan de Thomas More Campus in Geel. Ze vormen de creatieve spil achter de 3D-betonprinter op Kamp C. Momenteel experimenteren ze nog met structuren en materialen maar binnenkort rolt er een rijtjeshuis uit de printer. De printer is een onderdeel van het project C3PO, een uniek 3D-printing project met studenten in België. Axel en Johanna vertellen wat hun drijft.

    Lees meer
  • Premie voor thuisbatterij op komst

    De Vlaamse regering heeft een premie voor thuisbatterijen goedgekeurd. Een batterij kan opgewekte energie die niet onmiddellijk lokaal kan worden verbruikt, opslaan om later te gebruiken. Tegelijk zorgt energieopslag ervoor dat het distributienet op piekmomenten niet overbelast wordt. De premie zal ten vroegste op 1 augustus van kracht zijn en kan aangevraagd worden bij departement Omgeving. De subsidie bedraagt maximaal 3.200 euro en moet de aankoop van een thuisbatterij om stroom op te slaan aantrekkelijker maken.

    Lees meer
  • De 5 duurzaamheidsuitdagingen voor woningcorporaties

    Als gevolg van de klimaatovereenkomsten staan woningcorporaties de komende jaren voor grote uitdagingen om hun woningvoorraad voor 2050 te verduurzamen. De huidige renovatie oplossingen zoals Nul op de Meter en andere initiatieven zijn veel te duur en kunnen de benodigde capaciteit niet aan. Dat maakt de overgang bijna onmogelijk. Toch moeten ze hun huurders goede en betaalbare huizen kunnen blijven aanbieden. Huizen die CO2-neutraal zijn. Wat zijn de uitdagingen waar woningcorporaties mee worstelen en wat zijn de oplossingen voor het probleem?

    Lees meer
  • Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • 3D-pioniers van Thomas More Bouw printen op Kamp C

    Een groep gemotiveerde studenten van Thomas More Bouw zijn al enkele maanden aan het experimenteren met de 3D-betonprinter op de site van Kamp C in Westerlo, in het kader van het project C3PO. Ze willen een rijtjeshuis met twee verdiepingen printen. Momenteel onderzoeken de studenten welke materialen en structuren optimaal passen. Het schooljaar loopt bijna af en in september gaan de studenten naar hun derde Bachelor. We spraken Joost en Antonie, één van de 3D-pioniers van Thomas More Bouw.

    Lees meer
  • Een terugblik op een geslaagde Link2Innovate

    Op 27 maart vond het slotevent plaats van het project Link2Innovate. Sinds 1 april 2016 ondersteunt het Link2Innovate, een initiatief van Interreg Vlaanderen-Nederland, jonge technologiebedrijven bij het opstarten van grensoverschrijdende samenwerkingsprojecten in de grensregio Vlaanderen-Nederland.

    Lees meer
Sluiten