Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

17 januari 2019 door Peter-Paul van den Berg

Blog.jpg

Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Dit artikel gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

Circulaire materialen zijn technische of bio-based materialen die zo lang en hoogwaardig mogelijk in de economische kringloop blijven. Dat betekent dat ze niet worden weggegooid na de ontmanteling van een gebouw, maar ofwel op een efficiënte manier worden hergebruikt in een volgend bouwproject, ofwel hoogwaardig gerecycleerd worden tot zuivere grondstoffen.

Technische materialen

Technische materialen die veel worden ingezet in de bouw zijn beton, baksteen, diverse metalen, glas en kunststof. Om ze langer in de cirkel te houden, is het cruciaal dat ze zuiver blijven. De materialen mogen dus niet bewerkt worden met verf of beits of aan elkaar bevestigd worden met cement, lijm of pur.

Gebeurt dat wel, dan is het achteraf moeilijker en duurder om ze een nieuw leven te geven in een ander gebouw of ze te recycleren. Bewerkte technische materialen komen dan ook meestal op de afvalberg terecht.

Bio-based materialen

Biologische of bio-based materialen gebruiken heeft twee voordelen. Ten eerste zijn ze ‘nagroeibaar’: de voorraad aan grondstoffen kan steeds opnieuw worden aangevuld door nieuwe bomen en gewassen aan te planten. Het tweede voordeel is dat we de materialen kunnen teruggeven aan de natuur, die ze op natuurlijke wijze afbreekt. Uiteraard kan dat alleen als de materialen zuiver blijven en niet chemisch zijn bewerkt met bijvoorbeeld beits.

Hout is veruit het bekendste bio-basedmateriaal, maar ook bamboe, riet en stro worden al duizenden jaren gebruikt in de bouw. Dankzij technologische ontwikkelingen steken naast die klassieke grondstoffen bovendien heel wat nieuwe bio-based materials hun neus aan het venster.

Vaste maten en droge verbindingen

Om materialen efficiënt te kunnen hergebruiken, moet er gewerkt worden met vaste maten en droge verbindingen. Door vaste maten te gebruiken zijn materialen eenvoudig te vervangen als de kwaliteit afneemt, en kunnen ze opnieuw worden ingezet in een ander gebouw. Droge verbindingen laten dan weer toe om componenten en materialen te demonteren. Voorbeelden zijn een kliksysteem, het gebruik van schroeven en pen-en-gatverbindingen.

Beide principes zijn vergelijkbaar met het concept van legoblokjes. Dankzij het beperkte aantal maten en de droge klikverbindingen kan je die blokjes oneindig hergebruiken voor telkens nieuwe bouwwerken. Het is dat concept dat Kamp C wil promoten in de echte bouwwereld.

Tijdelijke opslagplaats

Om bouwmaterialen in de kringloop te houden, moet je weten waar ze zich bevinden in het gebouw en hoe je ze eruit kunt halen. Dat vergt een andere kijk op gebouwen, volgens het concept van Buildings As Material Banks (BAMB): een gebouw wordt beschouwd als een tijdelijke opslagplaats van materialen, die na verloop van tijd worden overgebracht naar een andere opslagplaats: een nieuw gebouw.

Door dit soort gebouwen te koppelen aan digitale tools, zoals materiaalpaspoorten en BIM-modellen, kan de info over waar en hoe de materialen eruit te halen beter bewaard en makkelijker gedeeld worden.

Woonkamer demonteren

Benieuwd hoe dat principe werkt in de praktijk? Kom dan langs op de BAMB-expo in het infocentrum van Kamp C. Nog tot en met 14 februari stellen we in Westerlo de Reversible Experience Modules (REMs) van EPEA tentoon: meer dan zeventig gebouwonderdelen die tijdelijk worden opgetrokken uit herbruikbare producten en materialen.

De expo maakt BAMB tastbaar. Je kan zelf aan de slag met de modules, bijvoorbeeld door een woonkamer, een gang of een heel gebouw volledig te demonteren en daarna opnieuw op te bouwen. Met je smartphone scan je de QR-code op elk onderdeel van de module. Het materiaalpaspoort dat verschijnt, vertelt je uit welke materialen het onderdeel bestaat en hoe je het kan hergebruiken.

Labels:

  • Kontichse gezinnen screenen huis met warmtecamera

    Op zaterdag 23 februari maakten de inwoners van de Altenawijk in Kontich een warmtewandeling in het kader van het project RHEDCOOP. De buurtbewoners ontdekten met een warmtecamera welke plekken in huis beter geïsoleerd kunnen worden.

    Lees meer
  • Nieuwe technologieën voor duurzamer beton

    Het gebruik van circulaire technologieën voor beton kan helpen om de milieu-impact van de bouwsector drastisch terug te schroeven. Nu een duurzamer beton technisch stilaan op punt staat, is het tijd om de eerste toepassingen naar de werf te brengen.

    Lees meer
  • Aanbesteden via ‘Rapid Circular Contracting’: meer innovatie en creativiteit

    In onze vorige blog zoomden we in op een eerste vorm van circulair aanbesteden, waarbij een Bouw Informatie Model (BIM) de rol van de hoofdaannemer overneemt. Deze keer komt de tweede variant aan bod: ‘Rapid Circular Contracting’ (RCC). Een circulair aanbestedingsmodel dat maximaal ruimte laat voor innovatie en creativiteit.

    Lees meer
  • Circulaire woonwijk verrijst uit oude hoogbouwflats

    Uit leegstaande flatgebouwen een nieuwe woonwijk optrekken, voorzien van een gesloten waterkringloop? Het Nederlandse project SUPERLOCAL legt de circulaire lat hoog: “De lessen die we trekken uit dit project kunnen in heel Europa worden toegepast.”

    Lees meer
  • Aanbesteden via een Bouw Informatie Model: minder kosten, meer kwaliteit

    Kamp C wil de bouwsector stap voor stap inwijden in alle zeven pijlers van het circulaire model. In onze vorige blogs bespraken we al het gebruik van circulaire materialen en de kunst van het circulair ontwerpen. Deze keer is het de beurt aan circulair aanbesteden: een vorm van aanbesteden die ambities centraal stelt, bijvoorbeeld via een Bouw Informatie Model (BIM).

    Lees meer
  • BAMB maakt laatste stop op Kamp C

    Van december tot midden februari kon je de Reversible Experience Modules (REMs) bezoeken op Kamp C. De REMs zijn een pilot in het Europese “Buildings As Material Banks”(BAMB) project. We ontvingen heel wat kijklustigen. Op 19 februari vonden verschillende workshops plaats over circulair bouwen en materiaalpaspoorten. EPEA Nederland, de organisatie die de REMs lanceerde, gaf een toelichting over de toekomstvisie.

    Lees meer
  • Kamp C ondertekent Green Deal Circulair Bouwen

    Vorige week plaatste Kamp C-directeur Peter-Paul van den Berg op Batibouw zijn handtekening onder de Green Deal Circulair Bouwen. In de overeenkomst engageert Kamp C zich samen met tal van andere spelers om de transitie naar een circulair model in de bouwsector te versnellen.

    Lees meer
  • “Prestatiecontracten zijn de beste manier om circulaire renovaties te realiseren”

    Nu circulair bouwen stilaan een vertrouwd begrip is in onze sector groeit de interesse voor een gelijkaardige innovatie: circulair renoveren. Het Antwerpse bouwadviesbureau Factor4, de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) sprongen alvast op de kar. Met het project CiRe (‘Circulair Renoveren’) mikken ze op de circulaire renovatie van publieke gebouwen.

    Lees meer
  • Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • “Circulair bouwen creëert nieuwe financieringsmodellen”

    Circulair bouwen biedt niet alleen kansen voor de bouwsector, ook bankiers kunnen meestappen in het verhaal. Didier Léon, senior manager bij de duurzame Triodos Bank, kijkt voor ons naar de financiële kant van een circulair gebouw.

    Lees meer
Sluiten