Alle bouwadviezen gaan digitaal door. Maak steeds een afspraak via de online reservatietool. Je kan ook een rondleiding boeken in ‘t Centrum.

Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

25 april 2019 door Peter-Paul van den Berg

blog lamp.jpg

In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

De zeven pijlers van circulair bouwen steunen zelf op de algemene principes van de circulaire economie. In essentie gaat het erom producten, componenten en materialen zo lang en zo hoogwaardig mogelijk in de kringloop te houden. Om dat mogelijk te maken zijn er aangepaste businessmodellen nodig die het voor bedrijven economisch aantrekkelijk maken om circulair te werken. Als dat niet het geval is, zoals in een lineair businessmodel, krijg je een fenomeen als geplande veroudering.

Het verkoopmodel

In de lineaire economie moet een producent zo veel mogelijk nieuwe producten verkopen. De verkoop is dan de belangrijkste bron van inkomsten. Als die verkoop vertraagt, dalen ook de inkomsten. Stel dat je een wasmachine kan kopen die niet verslijt of niet stukgaat. Dan raakt de markt na enige tijd helemaal verzadigd: iedereen heeft immers een wasmachine die nooit vervangen wordt. Er worden amper nog nieuwe machines verkocht en de producent gaat failliet.

De producent moet dus een manier vinden om de verkoop van zijn producten aan de gang te houden. Dat kan ten eerste door de producten steeds te vernieuwen. De smartphone-industrie is daar een goed voorbeeld van. Grote producenten als Apple en Samsung brengen elk jaar nieuwe modellen uit die iets geavanceerder zijn dan de vorige versies. Hun doel? Net voldoende innoveren om de consument te verleiden zijn ‘oude’ toestel te vervangen door een nieuw model.

Geplande veroudering

Producenten proberen de levensduur van producten ook te beperken. Door die geplande veroudering wordt de consument tegelijk verleid én gedwongen om een nieuw model te kopen. Een producent kan dat op verschillende manieren voor elkaar krijgen. Zo is het bijna onmogelijk om een smartphone te repareren. In principe kan je een gebarsten beeldscherm laten vervangen, maar in de praktijk kost dat zo veel en duurt die ingreep zo lang, dat je meestal een nieuw toestel koopt.

Daarnaast merk je al snel dat het toestel steeds trager werkt. Na verloop van tijd kan het amper nog mee met de nieuwere versies van courante applicaties. Uiteindelijk biedt de producent geen software-updates meer aan die het model nog verder ondersteunen.

Die bewuste tactiek van geplande veroudering stimuleert verspilling. In een lineaire economie draait het uit op take, make and dispose. Voor elk nieuw apparaat worden nieuwe grondstoffen en componenten gebruikt. De opzettelijk verouderde modellen belanden ondertussen op de afvalberg. Zo hebben wij met z’n allen de wegwerpmaatschappij in het leven geroepen.

De eeuwige gloeilamp

Geplande veroudering begon niet bij de smartphone maar bestaat al veel langer. Een berucht voorbeeld is de gloeilamp. In een brandweerkazerne in Livermore, Californië, brandt al sinds 1901 een gloeilamp. Onafgebroken, al 118 jaar. De gloeiende eeuwelinge heeft zelfs haar eigen website.

Maar een lamp die één keer per honderd jaar vervangen wordt, dat is niet bepaald een groeimarkt. Dat dachten gloeilampproducenten Philips, Osram en General Electric ook. Op 23 december 1924 spraken ze daarom met elkaar af dat een gloeilamp maar een levensduur mocht hebben van hooguit duizend uur. Zo ontstond het begin 1925 het Phoebus Cartel dat moest toezien op de toepassing van die afspraak. Er werd een lijst opgesteld met boetes per uur dat een lamp langer brandde in tests. Gloeilampen gingen sindsdien nog maximaal duizend uur mee. Voor de producenten waren het gouden jaren. Het kartel stopte in 1939, bij het uitbreken van WO II.

Circulaire businessmodellen roepen die geplande veroudering een halt toe en zetten in op geplande verduurzaming. In onze volgende blog bekijken we hoe ‘het product als een dienst’ op een radicaal andere manier omgaat met de markt.

Labels:

  • 't Centrum verwelkomt groepen voor rondleidingen

    Sinds 2021 bouwen we aan het meest circulaire kantoorgebouw van de Benelux: ’t Centrum. Dit innovatief gebouw is de katalysator voor circulair bouwen in Vlaanderen en daarbuiten. Het gebouw is sinds kort klaar om getoond te worden aan het publiek! Vanaf nu kun je dus online een rondleiding reserveren.

    Lees meer
  • Het meest circulaire kantoorgebouw van de Benelux staat op Kamp C

    Kamp C en een eerder geselecteerd consortium van zeven bedrijven bouwden ’t Centrum in Westerlo. Dit is het eerste volledig circulair kantoorgebouw in Vlaanderen. Het gebouw telt drie bouwlagen en heeft een totale oppervlakte van 2.400 m². De hoge mate van circulariteit van het gebouw is opmerkelijk, het bestaat uit herbruikbare materialen en kan volledig gedemonteerd worden en elders heropgebouwd. In het gebouw worden innovatieve materialen, toepassingen, technieken en nieuwe bedrijfsmodellen gebruikt.

    Lees meer
  • Duitse ambassadeur bezoekt Kamp C uit interesse voor 3D-printen in de bouw

    Vandaag bezocht de heer Martin Kotthaus, de ambassadeur van de Bondsrepubliek Duitsland in ons land, Kamp C. Net als Kamp C stimuleert de Duitse overheid de samenwerking tussen het bedrijfsleven en het onderwijs om innovaties in de bouw sneller ingang te doen vinden.

    Lees meer
  • Vlaanderen schakelt 6 versnellingen hoger met de circulaire economie: “We moeten meer en beter recycleren"

    Vlaamse ministers Hilde Crevits (voormalig minister van Werk, Economie en Landbouw) en Zuhal Demir, bedrijfsorganisaties, het middenveld en de kenniswereld nemen samen actie om van Vlaanderen een regio zonder afval te maken en extra initiatieven te nemen op vlak van circulaire economie. 100 Vlaamse partners, waaronder Kamp C, tekenden vandaag een engagementsverklaring waarbij eenieder per domein zich officieel engageert om de circulaire transitie van de Vlaamse economie waar te maken. Het gaat over 6 concrete domeinen: circulair bouwen, innovatie via de bio-economie, circulaire chemie en kunststoffen, meer recyclage en hergebruik in de maakindustrie en minder verspilling in onze voedselketen en waterkringlopen.

    Lees meer
  • Droogte Vlaanderen: klimaatbestendig bouwen

    Droge zomers maken meer en meer duidelijk dat water een kostbaar goed is. Ben je aan het bouwen of renoveren? Dat is hét moment om stil te staan bij duurzaam watergebruik. An De Vriendt, architect en adviseur duurzaam bouwen bij Kamp C, geeft raad.

    Lees meer
  • Expo ‘renovatiepakketten voor woningen’ te bezoeken op Kamp C

    Bestaande woningen energieneutraal maken is geen simpele opdracht. Niet iedereen kan het zich immers permitteren om in duurzame oplossingen te investeren. Kamp C, het Centrum voor Duurzaamheid en Innovatie in de Bouw, zoekt daarom mee naar oplossingen om het huidig woningbestand toekomsbestendig te maken. Als partner in het INDU-ZERO project, dat een blauwdruk voor een fabriek heeft ontworpen om in massaproductie renovatiepakketten aan te bieden tegen een lagere kost, is Kamp C dan ook de Vlaamse showcase om het pakket te demonstreren.

    Lees meer
  • Zo verlucht je woningen en klaslokalen optimaal

    Verluchten is heel belangrijk. Hoe verlucht je best je woning of je klaslokaal? En wat is het verschil tussen ventileren en verluchten? Kamp C legt uit.

    Lees meer
  • Hove pakt gemeentelijk patrimonium strategisch aan voor klimaatdoelstellingen 2050

    Gemeente Hove is een van de Vlaamse gemeenten die het traject SURE2050 heeft gevolgd. Het resultaat ervan is een vastgoedstrategie richting 2050. De komende jaren wordt deze strategie in de praktijk omgezet.

    Lees meer
  • Innovatief bouwconcept op Technologiecampus Gent

    Een rijwoning bouwen die zowel energiezuinig is in productie als in gebruik, en met bouwprincipes die dan ook nog eens gemakkelijk demonteerbaar en herbruikbaar zijn. Die uitdaging ging de onderzoekscel sociaal-ecologisch bouwen op Technologiecampus Gent het voorbije jaar aan. Op woensdag 16 maart bracht Vlaams minister Matthias Diependaele, bevoegd voor wonen, een bezoek aan dit innovatieve bouwconcept. 

    Lees meer
  • Calculus bouwt innovatief beheerplatform voor ’t Centrum

    ’t Centrum maakt gebruik van een innovatief gebouwenbeheersysteem. Voor het circulair kantoorgebouw ontwikkelde Calculus een flexibel circulair en remonteerbaar beheerplatform dat gebruikt wordt om water en energieverbruik te monitoren en te beperken.

    Lees meer
Sluiten