Coronadienstverlening: De bouwadviezen, ook de bouwadviezen in de gemeenten, zullen digitaal doorgaan (telefonisch, via mail, Skype…). Wij staan klaar voor jouw bouwvragen via mail bouwadvies@kampc.be of telefoon 014/27 96 50. Het Conferentiecentrum de Basis en het Infocentrum zijn gesloten tot 15/01/2021 maar blijven telefonisch en via mail bereikbaar. Activiteiten, evenementen of rondleidingen zijn jammer genoeg niet meer mogelijk tot 31/01/2021. Wij gaan er even tussenuit van 19/12/2020 tot 5/01/2021. Dan staan wij weer fris en enthousiast klaar voor jou. Prettige kerstdagen en een geweldig nieuwjaar!

Blog 18: Circulaire gebiedsontwikkeling waar gebouwen en functies op elkaar afgestemd zijn

10 maart 2020 door Peter-Paul van den Berg

roof-terrace-1423897_1920.jpg

De circulaire gebiedsontwikkeling is de zevende en laatste pijler van het circulair bouwen. Deze pijler overstijgt het niveau van het enkelvoudige gebouw en kijkt vooral naar de afstemming tussen gebouwen en hun functies op elkaar. Het doel is om een ecosysteem te maken dat de lokale circulaire economie bevordert. Er zijn twee belangrijke toepassingsgebieden. De vorige blog ging over het circulaire bedrijventerrein. In deze blog kijk ik naar de circulaire stad of beter gezegd: de circulaire stedelijke ontwikkeling.

De stad

In de stad, of ruimer genomen: een verstedelijkt gebied, wonen veel mensen dicht op elkaar. Die mensen willen allemaal voedsel, drinken, allerlei spullen en veel energie. Meestal komen al die zaken van ver buiten de stad en moeten ze een grote afstand afleggen om bij de stad te komen. Denk aan auto’s of televisies die vanuit Japan of Korea naar België verscheept worden. Tegelijkertijd produceren de mensen in de stad een enorme berg afval waarvan het gros wordt verbrand. Er komt dus veel de stad in en er gaat ook weer veel de stad uit. Dat is een lineair proces en staat haaks op duurzaamheid. Volgens onderzoek van Verenigde Naties gaan steeds meer mensen in de stad wonen en woont in 2050 bijna zeventig procent van alle mensen in een stad of stedelijk gebied. Het circulair maken van wijken en steden is daarmee een cruciaal onderdeel van de transitie naar een duurzame samenleving. Maar hoe doe je dat?

Kringlopen sluiten en lokaal produceren

In een circulaire stad streef je ernaar om die invoer- en uitvoerstomen te beperken. Aan de ene kant probeer je circulariteit binnen de stad te ontwikkelen door kringlopen te sluiten en daarmee de afvalberg te reduceren. Aan de andere kant probeer je binnen of vlak bij de stad de meest gebruikte producten lokaal te produceren en ook lokaal duurzame energie op te wekken. Bij dat alles komen begrippen als urban mining en urban farming aan de orde.

Urban mining betekent in wezen het ontmantelen van afvalproducten in nog bruikbare componenten, materialen en grondstoffen. Die gebruik je vervolgens bij de lokale productie van nieuwe producten. Daarmee sla je een aantal vliegen in één klap: je beperkt de uitvoerstroom want je produceert minder afval, je beperkt de invoerstroom want je maakt de producten lokaal en je bespaart op de transportbewegingen en daarmee op energieverbruik. Neem als voorbeeld batterijen. Daarin zit onder meer Lithium en Kobalt. Die metalen halen we nu vooral ver weg uit mijnen in Chili en Congo. Als we gebruikte batterijen lokaal inzamelen en recycleren dan kunnen we het Lithium en Kobalt daaruit hergebruiken in nieuwe batterijen die we lokaal produceren. Daarmee sluiten we een kringloop.

Urban farming betreft het kweken van groente en fruit in de stad zelf of er vlakbij. Er wordt momenteel veel geëxperimenteerd met urban vertical farming, waarbij in een gebouw van meerdere verdiepingen midden in de stad groenten en fruit gekweekt worden met LED-verlichting. De resultaten daarvan zijn zeer goed. Er is minder water nodig voor de groei, minder mest en veel minder bestrijdingsmiddelen, want je kunt de lokale atmosfeer heel goed controleren, inclusief de hoeveelheid insecten. Het is in alle opzichten een erg sterk verhaal. Wat je niet in de stad zelf kunt produceren, zoals vlees, zuivel en gewassen die zich minder lenen voor urban vertical farming, dat probeer je zo veel mogelijk dicht aan de rand van de stad te doen. Ik moet daarbij wel aantekenen dat we in de duurzame samenleving met zijn allen vooral minder vlees en minder zuivel moeten consumeren. Want de vlees- en zuivelindustrie is verantwoordelijk voor het grootste deel van onze CO2-uitstoot.

Vooruit naar vroeger

Als je het goed bekijkt dan lijkt de circulaire stad op de situatie die we vroeger hadden toen dorpen nog autarkisch (zelfvoorzienend) waren. Je had de dorpskern met allerlei nijverheids- en handelsactiviteiten en rondom het dorp had je de boerderijen die het dorp van voedsel en biologische grondstoffen voorzagen. Het dorp had verder niets van buiten nodig. Naar zoiets moeten we terug, maar dan wel op een hypermoderne en technologisch geavanceerde manier. Transitiedeskundige Jan Rotmans noemt dat ‘vooruit naar vroeger’ en ik vind dat een mooie typering.

 

Labels:

  • Blog 25: De circulaire economie - aantrekkelijk en rendabel

    In blog 23 en 24 gaven we een kort overzicht van de circulaire economie die bestaat uit twee cirkels: een biologische en een technische cirkel. Vervolgens beschreven we kort de werking van beide cirkels. Mede dankzij moderne technieken werkt het model in theorie prima. Maar hoe zorg je ervoor dat de samenleving afstapt van de lineaire economie en de circulaire principes ook echt gaat toepassen? Anders gezegd hoe maak je de circulaire economie aantrekkelijk en rendabel voor alle partijen? Laten we in deze laatste blog kijken naar een viertal oplossingen.

    Lees meer
  • Blog 24: De circulaire economie - de technische cirkel

    In de vorige blog gaf ik een kort overzicht van de circulaire economie dat bestaat uit twee cirkels: een biologische en een technische cirkel. De natuur is van zichzelf al circulair, dus daar hoef je in principe niet veel aan te doen. Behalve dan dat wij als mens die cirkel hebben verbroken en nu weer moeten gaan herstellen. De technische cirkel is een stuk complexer en bestaat uit een aantal cirkels die van binnen naar buiten lopen. In deze blog illustreer ik de werking van de technische cirkel aan de hand van een voorbeeld.

    Lees meer
  • Blog 23: De circulaire economie - een overzicht

    In de vorige blog gaf ik aan dat om onze planeet - en daarmee ook onszelf - te redden van de ondergang, het roer volledig om moet. Van een verspillende en vervuilende maatschappij  moeten we op weg naar een duurzame samenleving. Gelukkig zien we overal de tekenen verschijnen dat het roer inderdaad om aan het gaan is. Er zijn vele wegen die ons leiden naar die duurzame samenleving zoals de digitale transformatie, de deeleconomie en de energietransitie. Echter de belangrijkste weg is toch wel die van de circulaire economie. Maar wat is die circulaire economie nu eigenlijk?

    Lees meer
  • Blog 22: Deeleconomie - Het roer wordt omgegooid

    Onze planeet is uitgeput, vervuild en verarmd. Dat komt vooral door onze verkeerde mindset van eeuwige groei – het moet altijd meer dan de vorige keer – en ons verspillende gedrag van take, make and dispose: we nemen grondstoffen, maken daar spullen van en gooien die na enige tijd weg. Willen we dit niet totaal uit de hand laten lopen, dan moet het roer radicaal om. En dat is gelukkig het proces dat overal gaande is. Dat gaat deels bewust en deels onbewust. Het begint allemaal met een geleidelijke verandering in ons denken.

    Lees meer
  • Blog 21: Duurzaamheid en innovatie - verder kijken

    Ik heb het in deze blogserie tot nog toe vooral over de noodzaak van duurzaamheid en innovatie in de bebouwde omgeving gehad en hoe het model van circulair bouwen daarbij een belangrijke rol speelt. Dat is ook logisch want Kamp C heeft de bebouwde omgeving als primair aandachtsgebied. Maar de noodzaak voor duurzaamheid en innovatie is overal nodig. In de komende blogs kijk ik naar ontwikkelingen buiten de bebouwde omgeving. Ik begin met het grote plaatje van waarom duurzaamheid en innovatie eigenlijk nodig zijn.

    Lees meer
  • Blog 20: Leren van andere sectoren - deel 2

    In de vorige blog maakten we kennis met Jeroen Troost en hoe hij zich als bouwondernemer liet inspireren door andere sectoren. Hij startte in 2014 een bedrijf met het idee de woningmarkt radicaal te vernieuwen door het ontwerpen en industrieel produceren van betaalbare, modulaire huizen onder de merknaam KLIKhuizen. Het missiestatement daarbij was “huizen produceren als auto’s, verkopen als telefoons en recyclen als petflessen”. In de vorige blog gingen we in op het eerste aspect: “huizen produceren als auto’s”. In deze blog kijken we naar hoe de beide andere aspecten van de missie vertaald werden naar innovatieve bouwconcepten.

    Lees meer
  • Blog 19: Leren van andere sectoren

    Als we in de bouwsector willen innoveren dan zijn we gewend om vooral te kijken naar waar bouwsectoren in andere landen mee bezig zijn. Of als individueel bouwbedrijf kijk je primair naar waar je concurrenten mee bezig zijn. Maar je kunt juist heel veel leren door te kijken naar totaal andere sectoren. En dan kun je tot opzienbarende inzichten en innovaties komen. In deze en de volgende blog geef ik daarvan een prachtig voorbeeld.

    Lees meer
  • Blog 17: Circulaire gebiedsontwikkeling: hoe ziet een circulair bedrijventerrein eruit?

    De zevende en laatste pijler van het circulair bouwen betreft de circulaire gebiedsontwikkeling. Daarbij gaat het om het afstemmen van gebouwen met hun functies op elkaar op een zodanige manier dat het de circulaire economie bevordert en het aantal transportbewegingen met daaraan gekoppeld het energieverbruik vermindert. Er zijn twee belangrijke toepassingsgebieden, namelijk het circulaire bedrijventerrein en de circulaire stad of wijk. In deze blog kijk ik allereerst naar het circulaire bedrijventerrein.

    Lees meer
  • Blog 16: Circulair werken, het "andere" kantoorgebouw

    In de vorige blog liet ik zien waarom het circulair werken een van de pijlers van het circulair bouwen is. We leven in hectische tijden waar grenzen niet meer tellen en de economie zeven dagen per week en 24 uur per dag doorgaat. Dat vraagt om andere werkwijzen en om een compleet andere manier van het ontwerpen en inrichten van kantoorgebouwen, maar ook op een andere manier van het afnemen (en aanbieden) van de fysieke werkomgeving.

    Lees meer
  • Blog 15: Circulair werken, toelichting van de circulaire pijler

    Circulair werken is de zesde pijler van het circulair bouwen. Circulair werken heeft te maken met nieuwe werkwijzen in kantoorgebouwen, maar ook met verdienmodellen rondom exploitatie van kantoorgebouwen. Op het eerste gezicht lijkt het misschien wat vreemd dat het werken in een kantooromgeving als onderdeel van het circulair bouwen wordt gezien, dus ik wil in deze en de komende blog graag toelichten waarom ik dat toch als een belangrijke pijler zie.

    Lees meer
Sluiten