Kamp C is gesloten op 13 en 14 mei door een feestdag.

Blog 23: De circulaire economie - een overzicht

28 augustus 2020 door Peter-Paul van den Berg

foto blog 23.JPG

In de vorige blog gaf ik aan dat om onze planeet - en daarmee ook onszelf - te redden van de ondergang, het roer volledig om moet. Van een verspillende en vervuilende maatschappij  moeten we op weg naar een duurzame samenleving. Gelukkig zien we overal de tekenen verschijnen dat het roer inderdaad om aan het gaan is. Er zijn vele wegen die ons leiden naar die duurzame samenleving zoals de digitale transformatie, de deeleconomie en de energietransitie. Echter de belangrijkste weg is toch wel die van de circulaire economie. Maar wat is die circulaire economie nu eigenlijk?

De term ‘circulaire economie’ is vooral bekend geworden door de Ellen MacArthur Foundation, die tevens het circulaire-economieraamwerk heeft ontwikkeld. De figuur hierboven geeft dat raamwerk weer. 

In het raamwerk zijn twee cirkels afgebeeld. Links staat de biologische cirkel. De natuur is van zichzelf circulair. De cradle to cradle-filosofie noemt dat: ‘afval is grondstof’. Denk daarbij aan de gevallen bladeren in de herfst. Aan de ene kant is het afval van de boom, aan de andere kant is het door het natuurlijke verrottingsproces een grondstof voor een nieuwe generatie boombladeren.

Eenzelfde verhaal geldt voor de ontlasting en urine van dieren en mensen: ook die bevatten belangrijke voedingsstoffen voor de groei van gewassen. En oorspronkelijk werd die ontlasting ook direct teruggegeven aan de natuur. Het probleem is echter dat onze (post)industriële maatschappij de natuurlijke werking van de biologische cirkel heeft verbroken. Voedselresten en plantaardig afval gooien wij veelal bij het restafval, dat vervolgens wordt verbrand. De menselijke ontlasting en urine – het resultaat van de vertering van ons voedsel – wordt via een gesloten rioolsysteem weggespoeld en gaat door de bestaande zuiveringsmethoden volledig verloren als voedingsstof.

De circulaire oplossing is om de gebroken cirkel weer te herstellen. De technieken daarvoor bestaan reeds, maar worden nog maar mondjesmaat toegepast. Door een gescheiden inzameling en aparte verwerking van het gft-afval kan het biologische afval omgezet tot compost voor de landbouw en biogas voor levering aan het gasnet. Waterbedrijf Waternet doet in de nieuwe Amsterdamse wijk Buiksloterham een proef met vacuümtoiletten gekoppeld aan een rioleringssysteem dat uitsluitend het toiletafval afvangt en de ontlasting en urine omzet in biogas en in fosfaat voor gebruik in kunstmest. Als we dit soort technieken straks overal ter wereld gaan toepassen en met name in de grote steden, dan hebben we daarmee de biologische cirkel grotendeels hersteld.

De grote slag

De grote slag die moet worden gemaakt, is om ook de niet-biologische producten en materialen circulair te maken. Dat wordt de technische cirkel genoemd en die staat rechts in het raamwerk afgebeeld. Dat circulair maken van de technische kant gaat niet vanzelf, maar is alleen mogelijk door een ander ontwerp van producten en een goede organisatie van hun levenscyclus. Daarom is de technische cirkel ook een stuk complexer dan de biologische. Het gaat om een reeks van cirkels die van binnen naar buiten lopen en steeds wijder worden, dat wil zeggen: steeds verder af komen te staan van het oorspronkelijke product. Het doel daarbij is om producten en materialen zo lang mogelijk en zo hoogwaardig mogelijk in de cirkel te houden.

Walter Stahel, een van de grondleggers van de circulaire economie vatte de werking technische cirkel mooi samen. Al in 1976 schreef Stahel een rapport voor de Europese Commissie waarin hij de visie beschreef van de economie als een aantal opeenvolgende loops die van binnen naar buiten lopen: ‘Hoe kleiner de loop, hoe winstgevender en efficiënter het gebruik van producten. Met andere woorden: repareer niet wat niet kapot is, ga niet iets opnieuw maken wat gerepareerd kan worden, recycleer niet wat opnieuw gemaakt kan worden.’ Je herkent in deze woorden meteen de technische cirkel. In de volgende blog doorlopen we deze cirkel aan de hand van een voorbeeld, zodat het proces nog duidelijker wordt.

Labels:

  • Blog 25: De circulaire economie - aantrekkelijk en rendabel

    In blog 23 en 24 gaven we een kort overzicht van de circulaire economie die bestaat uit twee cirkels: een biologische en een technische cirkel. Vervolgens beschreven we kort de werking van beide cirkels. Mede dankzij moderne technieken werkt het model in theorie prima. Maar hoe zorg je ervoor dat de samenleving afstapt van de lineaire economie en de circulaire principes ook echt gaat toepassen? Anders gezegd hoe maak je de circulaire economie aantrekkelijk en rendabel voor alle partijen? Laten we in deze laatste blog kijken naar een viertal oplossingen.

    Lees meer
  • Blog 22: Deeleconomie - Het roer wordt omgegooid

    Onze planeet is uitgeput, vervuild en verarmd. Dat komt vooral door onze verkeerde mindset van eeuwige groei – het moet altijd meer dan de vorige keer – en ons verspillende gedrag van take, make and dispose: we nemen grondstoffen, maken daar spullen van en gooien die na enige tijd weg. Willen we dit niet totaal uit de hand laten lopen, dan moet het roer radicaal om. En dat is gelukkig het proces dat overal gaande is. Dat gaat deels bewust en deels onbewust. Het begint allemaal met een geleidelijke verandering in ons denken.

    Lees meer
  • Blog 21: Duurzaamheid en innovatie - verder kijken

    Ik heb het in deze blogserie tot nog toe vooral over de noodzaak van duurzaamheid en innovatie in de bebouwde omgeving gehad en hoe het model van circulair bouwen daarbij een belangrijke rol speelt. Dat is ook logisch want Kamp C heeft de bebouwde omgeving als primair aandachtsgebied. Maar de noodzaak voor duurzaamheid en innovatie is overal nodig. In de komende blogs kijk ik naar ontwikkelingen buiten de bebouwde omgeving. Ik begin met het grote plaatje van waarom duurzaamheid en innovatie eigenlijk nodig zijn.

    Lees meer
  • Blog 20: Leren van andere sectoren - deel 2

    In de vorige blog maakten we kennis met Jeroen Troost en hoe hij zich als bouwondernemer liet inspireren door andere sectoren. Hij startte in 2014 een bedrijf met het idee de woningmarkt radicaal te vernieuwen door het ontwerpen en industrieel produceren van betaalbare, modulaire huizen onder de merknaam KLIKhuizen. Het missiestatement daarbij was “huizen produceren als auto’s, verkopen als telefoons en recyclen als petflessen”. In de vorige blog gingen we in op het eerste aspect: “huizen produceren als auto’s”. In deze blog kijken we naar hoe de beide andere aspecten van de missie vertaald werden naar innovatieve bouwconcepten.

    Lees meer
  • Twee jaar Green Deal Circulair Bouwen, Kamp C bouwt mee!

    De bouwsector heeft een belangrijke impact op het totale materialengebruik in Vlaanderen: zo’n 30 tot 40% van ons afval komt uit de bouw. De wijze waarop we bouwen en wonen heeft bovendien een grote invloed op onze CO2-voetafdruk. Door de omvang van de sector en het totale volume aan materialen, maakt een gezamenlijke verandering richting circulaire economie echt het verschil.

    Lees meer
  • Energiezuiniger wonen? De Samen Duurzamer Wonen Tool adviseert en verbindt

    Energie besparen: het is goed voor je portemonnee én voor het milieu. De gloednieuwe Samen Duurzamer Wonen Tool helpt je op weg naar een energiezuiniger huis. Bovendien kan de tool je in contact brengen met mensen uit jouw buurt die dezelfde stap willen zetten.

    Lees meer
  • De evoluties van 3D-printen in de bouw in kaart

    Kamp C onderzoekt en experimenteert al enkele jaren met 3D-betonprinten in de bouw. Vorig jaar printten we samen met de projectpartners van C3PO een woning. Het huis is afgewerkt en ondertussen verhuisde de printer naar een andere locatie op het terrein van Kamp C. Hier experimenteren studenten van Thomas More Bouw met de winnende ontwerpen van de 3D Print Awards. Het leek ons interessant om de geschiedenis van het 3D-printen in de bouw te in kaart te brengen. Projectverantwoordelijken Emiel Ascione en Marijke Aerts onderzochten de evoluties.

    Lees meer
  • Kom voortaan je lesmateriaal over de Europese Unie afhalen bij Kamp C

    Voor leerkrachten van het basis- en secundair onderwijs en studenten van de lerarenopleiding uit de provincie Antwerpen heeft Europa Direct gratis lesmateriaal over de Europese Unie. En vanaf nu is Kamp C één van de afhaalpunten.

    Lees meer
  • Vinkenhof Berlaar gerenoveerd in co-creatie met bewoners

    Sociale huisvestingsmaatschappij Zonnige Kempen renoveerde op innovatieve wijze de gevel van een halfopen bebouwing in Vinkenhof in Berlaar. Om de aanpak van de renovatie te bepalen werd een beroep gedaan op de gebruikservaring van de huurders uit de wijk zelf. De renovatie paste in het project EnergieNeutraal Levensloopbestedig Bouwen (ENLEB) en werd gerealiseerd met steun van Europa en de provincie Antwerpen. Kamp C is hoofdpartner van dat project en begeleidde samen met Zonnige Kempen het co-creatietraject met de bewoners.

    Lees meer
  • Neem deel aan webinars over renovatie

    Ben jij benieuwd hoe Zonnige Kempen de oude dokterswoning in Vorselaar, Het Huis Van Bockstal, omtoverde tot energiezuinige appartementen? Of wil je weten welke innovatieve technieken en co-creatietraject werden toegepast? Wil je binnenkort gebruik maken van de handige online tool om je woning te verduurzamen? Of ben je geïnteresseerd in de inzichten van het Europese project EnergieNeutraal Levensloopbestendig Bouwen (ENLEB)? Neem dan zeker deel aan de webinars op 20 en 22 april.

    Lees meer
Sluiten