Boek een rondleiding in ’t Centrum, expo biobased-circulair bouwen (CBCI) en industrialisatie van een totaalrenovatiepakket (INDU-ZERO). Bouwadviezen verlopen digitaal.

Blog 23: De circulaire economie - een overzicht

28 augustus 2020 door Peter-Paul van den Berg

foto blog 23.JPG

In de vorige blog gaf ik aan dat om onze planeet - en daarmee ook onszelf - te redden van de ondergang, het roer volledig om moet. Van een verspillende en vervuilende maatschappij  moeten we op weg naar een duurzame samenleving. Gelukkig zien we overal de tekenen verschijnen dat het roer inderdaad om aan het gaan is. Er zijn vele wegen die ons leiden naar die duurzame samenleving zoals de digitale transformatie, de deeleconomie en de energietransitie. Echter de belangrijkste weg is toch wel die van de circulaire economie. Maar wat is die circulaire economie nu eigenlijk?

De term ‘circulaire economie’ is vooral bekend geworden door de Ellen MacArthur Foundation, die tevens het circulaire-economieraamwerk heeft ontwikkeld. De figuur hierboven geeft dat raamwerk weer. 

In het raamwerk zijn twee cirkels afgebeeld. Links staat de biologische cirkel. De natuur is van zichzelf circulair. De cradle to cradle-filosofie noemt dat: ‘afval is grondstof’. Denk daarbij aan de gevallen bladeren in de herfst. Aan de ene kant is het afval van de boom, aan de andere kant is het door het natuurlijke verrottingsproces een grondstof voor een nieuwe generatie boombladeren.

Eenzelfde verhaal geldt voor de ontlasting en urine van dieren en mensen: ook die bevatten belangrijke voedingsstoffen voor de groei van gewassen. En oorspronkelijk werd die ontlasting ook direct teruggegeven aan de natuur. Het probleem is echter dat onze (post)industriële maatschappij de natuurlijke werking van de biologische cirkel heeft verbroken. Voedselresten en plantaardig afval gooien wij veelal bij het restafval, dat vervolgens wordt verbrand. De menselijke ontlasting en urine – het resultaat van de vertering van ons voedsel – wordt via een gesloten rioolsysteem weggespoeld en gaat door de bestaande zuiveringsmethoden volledig verloren als voedingsstof.

De circulaire oplossing is om de gebroken cirkel weer te herstellen. De technieken daarvoor bestaan reeds, maar worden nog maar mondjesmaat toegepast. Door een gescheiden inzameling en aparte verwerking van het gft-afval kan het biologische afval omgezet tot compost voor de landbouw en biogas voor levering aan het gasnet. Waterbedrijf Waternet doet in de nieuwe Amsterdamse wijk Buiksloterham een proef met vacuümtoiletten gekoppeld aan een rioleringssysteem dat uitsluitend het toiletafval afvangt en de ontlasting en urine omzet in biogas en in fosfaat voor gebruik in kunstmest. Als we dit soort technieken straks overal ter wereld gaan toepassen en met name in de grote steden, dan hebben we daarmee de biologische cirkel grotendeels hersteld.

De grote slag

De grote slag die moet worden gemaakt, is om ook de niet-biologische producten en materialen circulair te maken. Dat wordt de technische cirkel genoemd en die staat rechts in het raamwerk afgebeeld. Dat circulair maken van de technische kant gaat niet vanzelf, maar is alleen mogelijk door een ander ontwerp van producten en een goede organisatie van hun levenscyclus. Daarom is de technische cirkel ook een stuk complexer dan de biologische. Het gaat om een reeks van cirkels die van binnen naar buiten lopen en steeds wijder worden, dat wil zeggen: steeds verder af komen te staan van het oorspronkelijke product. Het doel daarbij is om producten en materialen zo lang mogelijk en zo hoogwaardig mogelijk in de cirkel te houden.

Walter Stahel, een van de grondleggers van de circulaire economie vatte de werking technische cirkel mooi samen. Al in 1976 schreef Stahel een rapport voor de Europese Commissie waarin hij de visie beschreef van de economie als een aantal opeenvolgende loops die van binnen naar buiten lopen: ‘Hoe kleiner de loop, hoe winstgevender en efficiënter het gebruik van producten. Met andere woorden: repareer niet wat niet kapot is, ga niet iets opnieuw maken wat gerepareerd kan worden, recycleer niet wat opnieuw gemaakt kan worden.’ Je herkent in deze woorden meteen de technische cirkel. In de volgende blog doorlopen we deze cirkel aan de hand van een voorbeeld, zodat het proces nog duidelijker wordt.

Labels:

  • Blog 25: De circulaire economie - aantrekkelijk en rendabel

    In blog 23 en 24 gaven we een kort overzicht van de circulaire economie die bestaat uit twee cirkels: een biologische en een technische cirkel. Vervolgens beschreven we kort de werking van beide cirkels. Mede dankzij moderne technieken werkt het model in theorie prima. Maar hoe zorg je ervoor dat de samenleving afstapt van de lineaire economie en de circulaire principes ook echt gaat toepassen? Anders gezegd hoe maak je de circulaire economie aantrekkelijk en rendabel voor alle partijen? Laten we in deze laatste blog kijken naar een viertal oplossingen.

    Lees meer
  • Blog 22: Deeleconomie - Het roer wordt omgegooid

    Onze planeet is uitgeput, vervuild en verarmd. Dat komt vooral door onze verkeerde mindset van eeuwige groei – het moet altijd meer dan de vorige keer – en ons verspillende gedrag van take, make and dispose: we nemen grondstoffen, maken daar spullen van en gooien die na enige tijd weg. Willen we dit niet totaal uit de hand laten lopen, dan moet het roer radicaal om. En dat is gelukkig het proces dat overal gaande is. Dat gaat deels bewust en deels onbewust. Het begint allemaal met een geleidelijke verandering in ons denken.

    Lees meer
  • Blog 21: Duurzaamheid en innovatie - verder kijken

    Ik heb het in deze blogserie tot nog toe vooral over de noodzaak van duurzaamheid en innovatie in de bebouwde omgeving gehad en hoe het model van circulair bouwen daarbij een belangrijke rol speelt. Dat is ook logisch want Kamp C heeft de bebouwde omgeving als primair aandachtsgebied. Maar de noodzaak voor duurzaamheid en innovatie is overal nodig. In de komende blogs kijk ik naar ontwikkelingen buiten de bebouwde omgeving. Ik begin met het grote plaatje van waarom duurzaamheid en innovatie eigenlijk nodig zijn.

    Lees meer
  • Blog 20: Leren van andere sectoren - deel 2

    In de vorige blog maakten we kennis met Jeroen Troost en hoe hij zich als bouwondernemer liet inspireren door andere sectoren. Hij startte in 2014 een bedrijf met het idee de woningmarkt radicaal te vernieuwen door het ontwerpen en industrieel produceren van betaalbare, modulaire huizen onder de merknaam KLIKhuizen. Het missiestatement daarbij was “huizen produceren als auto’s, verkopen als telefoons en recyclen als petflessen”. In de vorige blog gingen we in op het eerste aspect: “huizen produceren als auto’s”. In deze blog kijken we naar hoe de beide andere aspecten van de missie vertaald werden naar innovatieve bouwconcepten.

    Lees meer
  • Tips om te besparen op je waterverbruik

    Wist je dat een Belg gemiddeld 95 liter water per dag verbruikt? Door de droogte moeten we allemaal zuiniger omspringen met water. Maar hoe doe je dat? Door enkele eenvoudige tips kun je besparen op je waterverbruik.

    Lees meer
  • Wat betekent condens aan de buitenzijden van je ramen?

    Wist je dat condens aan de buitenkant van je ramen een goed teken is? Dit wil zeggen dat het glas goed geïsoleerd is en dat de warmte binnen blijft. Architect Dirk Verbeeck van Kamp C legt uit.

    Lees meer
  • Zo voorkom je oververhitting van je woning

    Ken je dit fenomeen? Een prachtige, warme, zonnige dag: gaan fietsen, buiten spelen, buiten eten … uiteindelijk kom je moe maar voldaan terug naar binnen en kun je lekker gaan slapen. En dan komt de domper op de feestvreugde van de dag: binnen is het een ‘sauna’, zelfs een koude douche helpt maar tijdelijk en ’s nachts kan je de slaap niet vatten omdat je die warmte maar niet buiten krijgt. Dit fenomeen noemen we oververhitting. Net zoals een lichaam oververhit kan geraken door bijvoorbeeld te lang in de zon te zitten, kan dit ook gebeuren met onze gebouwen, waaronder dus ook onze woningen. Echter zijn er heel wat zaken waar we rekening mee kunnen houden om deze oververhitting zoveel mogelijk te vermijden en als het echt niet anders kan op zijn minst toch kunnen “genezen”… .

    Officieel spreekt men van oververhitting als de temperatuur in je woning 25 °C of meer bedraagt, zeker als dit regelmatig en meerdere dagen op een rij gebeurt. Maar iedere persoon is anders, dus voor sommigen kan 22 °C of 23°C al genoeg zijn om het oncomfortabel warm te hebben. Met de zomer in het vooruitzicht geeft onze adviseur An enkele tips.

    Lees meer
  • Duitse ambassadeur bezoekt Kamp C uit interesse voor 3D-printen in de bouw

    Vandaag bezocht de heer Martin Kotthaus, de ambassadeur van de Bondsrepubliek Duitsland in ons land, Kamp C. Net als Kamp C stimuleert de Duitse overheid de samenwerking tussen het bedrijfsleven en het onderwijs om innovaties in de bouw sneller ingang te doen vinden.

    Lees meer
  • Droogte Vlaanderen: klimaatbestendig bouwen

    Droge zomers maken meer en meer duidelijk dat water een kostbaar goed is. Ben je aan het bouwen of renoveren? Dat is hét moment om stil te staan bij duurzaam watergebruik. An De Vriendt, architect en adviseur duurzaam bouwen bij Kamp C, geeft raad.

    Lees meer
  • Zo verlucht je woningen en klaslokalen optimaal

    Verluchten is heel belangrijk. Hoe verlucht je best je woning of je klaslokaal? En wat is het verschil tussen ventileren en verluchten? Kamp C legt uit.

    Lees meer
Sluiten