Blog 2: De sprinkhanenplaag

16 oktober 2018 door Peter-Paul van den Berg

Wij zijn als samenleving ‘in transitie’  …. onderweg naar een duurzame samenleving. In deze blog wil ik je laten zien waarom die transitie nodig is. Want pas als we dat inzicht hebben, zijn we bereid om te veranderen.

We hebben ons als (vooral: westerse) samenleving dankzij het industriële en postindustriële tijdperk grotendeels aan de armoede onttrokken. We zijn welvarender geworden, gezonder en leven een stuk langer dan een paar honderd jaar geleden. Dat is op zich natuurlijk prima. Maar we zijn zo enorm bezig geweest met het onszelf gemakkelijker en comfortabeler maken dat we ons volledig op het materialisme en het consumeren zijn gaan richten. We willen meer, steeds maar meer; het is nooit genoeg. We zien de aarde als een onuitputtelijke bron van grondstoffen en hulpmiddelen die we kunnen gebruiken voor onze eigen behoeften. We gebruiken die grondstoffen, maken daar spullen van, gebruiken die spullen en gooien ze vervolgens veel te snel weg, want we willen steeds weer iets nieuws. De welvarende mens is letterlijk spilziek geworden. Dat levert een hoop afval op en dat gooien we op een grote berg of we verbranden het. Dat laatste doen we vooral in Nederland en België. Door het verbranden van afval raken we de oorspronkelijke grondstoffen en materialen voorgoed kwijt. Natuurlijk doen we inmiddels ook aan recycleren. Vooral België is daarbij een koploper. Maar recyclage betekent vaak “downcycling” en dus waardevermindering.

Een voorbeeld uit de bouw

Laat ik een voorbeeld uit de bouw nemen. Als we een gebouw afbreken, dan recycleren we onder meer het beton en de bakstenen uit dat gebouw. Maar dat beton wordt vergruisd en kan vrijwel nooit meer opnieuw als beton in de bouw worden gebruikt. Het wordt hoofdzakelijk als fundering onder nieuwe wegen gebruikt. Het beton is daarmee een stuk minder waard geworden, vandaar de term downcycling. Voor nieuwe gebouwen moeten we nieuw beton maken uit nieuwe grondstoffen. En dat raakt ooit een keer op, want de grondstoffenvoorraad is eindig. In het geval van beton is die voorraad van grondstoffen en bestanddelen – hoofdzakelijk zand, grind, water en cement – nog erg groot, maar voor andere materialen raakt het eind van de voorraad nu al in zicht. Voor de productie van beton en met name het cement daarin geldt ook nog eens dat het een vervuilend proces is met veel CO2-uitstoot als gevolg. En dat is maar één enkel voorbeeld. Ik kan tientallen andere voorbeelden opnoemen.

Sprinkhanenplaag

De essentie is: we gebruiken de aarde gewoon op. Wij zijn net een sprinkhanenplaag die ergens neerstrijkt, alles wat er is opvreet en alleen het afval en de ontlasting achterlaat. Zo doen wij als mensheid dat ook: we vreten de grondstoffen op en laten het afval achter. Ons huidige economische model is lineair – delven, maken, gebruiken en weggooien – en daarnaast gericht op voortdurende groei. Maar die groei kan natuurlijk niet eeuwig op die manier doorgaan, want de hoeveelheid grondstoffen is eindig. Voor een aantal grondstoffen hebben we nog maar een tiental jaren aan voorraad. Voor andere grondstoffen hebben we misschien nog wel duizend jaar aan voorraad, maar ook dat raakt ooit op. Door de uitputting van de aarde aan de ene kant en de vervuiling van diezelfde aarde aan de andere kant is de aarde niet langer in balans. En wijzelf ook niet. Wij zoeken het geluk vooral in materiële zaken – geld, spullen, veel eten, all-inclusive vakanties – maar die leiden tot een egocentrisch individualisme en een innerlijke leegte. Daarom moet het anders en daarom moeten we werken aan een duurzame samenleving die zowel de aarde als de mens langdurig welzijn brengt zodat de toekomstige generaties ook de vruchten ervan kunnen plukken.

In de volgende blog wil ik je graag meer vertellen over onze visie en missie op de transitie naar die duurzame samenleving.

Labels:

  • Blog 11: Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • Blog 10: Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

    In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

    Lees meer
  • Blog 9: Aanbesteden via ‘Rapid Circular Contracting’: meer innovatie en creativiteit

    In onze vorige blog zoomden we in op een eerste vorm van circulair aanbesteden, waarbij een Bouw Informatie Model (BIM) de rol van de hoofdaannemer overneemt. Deze keer komt de tweede variant aan bod: ‘Rapid Circular Contracting’ (RCC). Een circulair aanbestedingsmodel dat maximaal ruimte laat voor innovatie en creativiteit.

    Lees meer
  • Blog 8: Aanbesteden via een Bouw Informatie Model: minder kosten, meer kwaliteit

    Kamp C wil de bouwsector stap voor stap inwijden in alle zeven pijlers van het circulaire model. In onze vorige blogs bespraken we al het gebruik van circulaire materialen en de kunst van het circulair ontwerpen. Deze keer is het de beurt aan circulair aanbesteden: een vorm van aanbesteden die ambities centraal stelt, bijvoorbeeld via een Bouw Informatie Model (BIM).

    Lees meer
  • Blog 7: Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • Blog 6: Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

    Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Deze blog gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

    Lees meer
  • Blog 5: Circulair Bouwen

    Kamp C richt zich specifiek op de verduurzaming en innovatie van de bebouwde omgeving. De bouwsector is op dit moment echt nog een toonbeeld van de lineaire economie van take, make and dispose waarbij veel grondstoffen worden verbruikt en veel afval wordt geproduceerd. Ook is de bouwwereld erg traditioneel in denk- als in werkwijze. Om de bouwsector aan de hand mee te nemen in de transitie naar een duurzame samenleving hebben wij bij Kamp C het Circulair Bouwen ontwikkeld, een integrale visie op de toekomst van verduurzaming en innovatie van de bebouwde omgeving die rust op zeven pijlers.

    Lees meer
  • Blog 4: De Ceuvel, een prachtig transitieproject

    De vorige keer heb ik het gehad over onze visie op de transitie naar een duurzame samenleving. Wat het wel en niet is en ook hoe we daar moeten komen. Ik gaf aan dat het belangrijk is om gewoon in beweging te komen. Dat betekent starten vanuit een betrekkelijk vaag omschreven doel en onderweg gewoon dingen te gaan experimenteren. Denk groot, maar begin klein. Veel megaprojecten verzanden namelijk in het vooraf exact willen definiëren en plannen van het project. En dat werkt niet bij transitieprojecten. In deze blog geef ik een voorbeeld van hoe het wel kan.

    Lees meer
  • Blog 3: Onze visie op de duurzame samenleving

    In de vorige blog heb ik het gehad over wat er fundamenteel mis is met de manier waarop we als samenleving met onze planeet en met elkaar omgaan. In deze blog wil ik het hebben over hoe het anders kan en moet, namelijk onze visie op de transitie naar een duurzame samenleving. Wat het wel en niet is, maar ook hoe we daar moeten komen.

    Lees meer
  • Blog 1: Nieuwe blog gidst bouwsector door de transitie

    Onze samenleving moet dringend evolueren naar meer duurzaamheid en innovatie. Hoe verloopt die transitie in de bouwsector en welke rol kan Kamp C daarin spelen? Directeur Peter-Paul van den Berg toont de weg in een nieuwe, inspirerende blog.

    Lees meer
Sluiten