Coronadienstverlening: De bouwadviezen, ook de bouwadviezen in de gemeenten, zullen digitaal doorgaan (telefonisch, via mail, Skype…). Wij staan klaar voor jouw bouwvragen via mail bouwadvies@kampc.be of telefoon 014/27 96 50. Het Infocentrum is gesloten tot 01/04/2021 maar we blijven telefonisch en via mail bereikbaar. Het conferentiecentrum de Basis is terug open. Activiteiten, evenementen of rondleidingen zijn jammer genoeg niet mogelijk.

Blog 6: Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

17 januari 2019 door Peter-Paul van den Berg

Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Deze blog gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

Circulaire materialen zijn technische of bio-based materialen die zo lang en hoogwaardig mogelijk in de economische kringloop blijven. Dat betekent dat ze niet worden weggegooid na de ontmanteling van een gebouw, maar ofwel op een efficiënte manier worden hergebruikt in een volgend bouwproject, ofwel hoogwaardig gerecycleerd worden tot zuivere grondstoffen.

Technische materialen

Technische materialen die veel worden ingezet in de bouw zijn beton, baksteen, diverse metalen, glas en kunststof. Om ze langer in de cirkel te houden, is het cruciaal dat ze zuiver blijven. De materialen mogen dus niet bewerkt worden met verf of beits of aan elkaar bevestigd worden met cement, lijm of pur.

Gebeurt dat wel, dan is het achteraf moeilijker en duurder om ze een nieuw leven te geven in een ander gebouw of ze te recycleren. Bewerkte technische materialen komen dan ook meestal op de afvalberg terecht.

Bio-based materialen

Biologische of bio-based materialen gebruiken heeft twee voordelen. Ten eerste zijn ze ‘nagroeibaar’: de voorraad aan grondstoffen kan steeds opnieuw worden aangevuld door nieuwe bomen en gewassen aan te planten. Het tweede voordeel is dat we de materialen kunnen teruggeven aan de natuur, die ze op natuurlijke wijze afbreekt. Uiteraard kan dat alleen als de materialen zuiver blijven en niet chemisch zijn bewerkt met bijvoorbeeld beits.

Hout is veruit het bekendste bio-basedmateriaal, maar ook bamboe, riet en stro worden al duizenden jaren gebruikt in de bouw. Dankzij technologische ontwikkelingen steken naast die klassieke grondstoffen bovendien heel wat nieuwe bio-based materials hun neus aan het venster.

Vaste maten en droge verbindingen

Om materialen efficiënt te kunnen hergebruiken, moet er gewerkt worden met vaste maten en droge verbindingen. Door vaste maten te gebruiken zijn materialen eenvoudig te vervangen als de kwaliteit afneemt, en kunnen ze opnieuw worden ingezet in een ander gebouw. Droge verbindingen laten dan weer toe om componenten en materialen te demonteren. Voorbeelden zijn een kliksysteem, het gebruik van schroeven en pen-en-gatverbindingen.

Beide principes zijn vergelijkbaar met het concept van legoblokjes. Dankzij het beperkte aantal maten en de droge klikverbindingen kan je die blokjes oneindig hergebruiken voor telkens nieuwe bouwwerken. Het is dat concept dat Kamp C wil promoten in de echte bouwwereld.

Tijdelijke opslagplaats

Om bouwmaterialen in de kringloop te houden, moet je weten waar ze zich bevinden in het gebouw en hoe je ze eruit kunt halen. Dat vergt een andere kijk op gebouwen, volgens het concept van Buildings As Material Banks (BAMB): een gebouw wordt beschouwd als een tijdelijke opslagplaats van materialen, die na verloop van tijd worden overgebracht naar een andere opslagplaats: een nieuw gebouw.

Door dit soort gebouwen te koppelen aan digitale tools, zoals materiaalpaspoorten en BIM-modellen, kan de info over waar en hoe de materialen eruit te halen beter bewaard en makkelijker gedeeld worden.

Woonkamer demonteren

Benieuwd hoe dat principe werkt in de praktijk? Kom dan langs op de BAMB-expo in het infocentrum van Kamp C. Nog tot en met 14 februari stellen we in Westerlo de Reversible Experience Modules (REMs) van EPEA tentoon: meer dan zeventig gebouwonderdelen die tijdelijk worden opgetrokken uit herbruikbare producten en materialen.

De expo maakt BAMB tastbaar. Je kan zelf aan de slag met de modules, bijvoorbeeld door een woonkamer, een gang of een heel gebouw volledig te demonteren en daarna opnieuw op te bouwen. Met je smartphone scan je de QR-code op elk onderdeel van de module. Het materiaalpaspoort dat verschijnt, vertelt je uit welke materialen het onderdeel bestaat en hoe je het kan hergebruiken.

Labels:

  • Blog 25: De circulaire economie - aantrekkelijk en rendabel

    In blog 23 en 24 gaven we een kort overzicht van de circulaire economie die bestaat uit twee cirkels: een biologische en een technische cirkel. Vervolgens beschreven we kort de werking van beide cirkels. Mede dankzij moderne technieken werkt het model in theorie prima. Maar hoe zorg je ervoor dat de samenleving afstapt van de lineaire economie en de circulaire principes ook echt gaat toepassen? Anders gezegd hoe maak je de circulaire economie aantrekkelijk en rendabel voor alle partijen? Laten we in deze laatste blog kijken naar een viertal oplossingen.

    Lees meer
  • Blog 24: De circulaire economie - de technische cirkel

    In de vorige blog gaf ik een kort overzicht van de circulaire economie dat bestaat uit twee cirkels: een biologische en een technische cirkel. De natuur is van zichzelf al circulair, dus daar hoef je in principe niet veel aan te doen. Behalve dan dat wij als mens die cirkel hebben verbroken en nu weer moeten gaan herstellen. De technische cirkel is een stuk complexer en bestaat uit een aantal cirkels die van binnen naar buiten lopen. In deze blog illustreer ik de werking van de technische cirkel aan de hand van een voorbeeld.

    Lees meer
  • Blog 23: De circulaire economie - een overzicht

    In de vorige blog gaf ik aan dat om onze planeet - en daarmee ook onszelf - te redden van de ondergang, het roer volledig om moet. Van een verspillende en vervuilende maatschappij  moeten we op weg naar een duurzame samenleving. Gelukkig zien we overal de tekenen verschijnen dat het roer inderdaad om aan het gaan is. Er zijn vele wegen die ons leiden naar die duurzame samenleving zoals de digitale transformatie, de deeleconomie en de energietransitie. Echter de belangrijkste weg is toch wel die van de circulaire economie. Maar wat is die circulaire economie nu eigenlijk?

    Lees meer
  • Blog 22: Deeleconomie - Het roer wordt omgegooid

    Onze planeet is uitgeput, vervuild en verarmd. Dat komt vooral door onze verkeerde mindset van eeuwige groei – het moet altijd meer dan de vorige keer – en ons verspillende gedrag van take, make and dispose: we nemen grondstoffen, maken daar spullen van en gooien die na enige tijd weg. Willen we dit niet totaal uit de hand laten lopen, dan moet het roer radicaal om. En dat is gelukkig het proces dat overal gaande is. Dat gaat deels bewust en deels onbewust. Het begint allemaal met een geleidelijke verandering in ons denken.

    Lees meer
  • Blog 21: Duurzaamheid en innovatie - verder kijken

    Ik heb het in deze blogserie tot nog toe vooral over de noodzaak van duurzaamheid en innovatie in de bebouwde omgeving gehad en hoe het model van circulair bouwen daarbij een belangrijke rol speelt. Dat is ook logisch want Kamp C heeft de bebouwde omgeving als primair aandachtsgebied. Maar de noodzaak voor duurzaamheid en innovatie is overal nodig. In de komende blogs kijk ik naar ontwikkelingen buiten de bebouwde omgeving. Ik begin met het grote plaatje van waarom duurzaamheid en innovatie eigenlijk nodig zijn.

    Lees meer
  • Blog 20: Leren van andere sectoren - deel 2

    In de vorige blog maakten we kennis met Jeroen Troost en hoe hij zich als bouwondernemer liet inspireren door andere sectoren. Hij startte in 2014 een bedrijf met het idee de woningmarkt radicaal te vernieuwen door het ontwerpen en industrieel produceren van betaalbare, modulaire huizen onder de merknaam KLIKhuizen. Het missiestatement daarbij was “huizen produceren als auto’s, verkopen als telefoons en recyclen als petflessen”. In de vorige blog gingen we in op het eerste aspect: “huizen produceren als auto’s”. In deze blog kijken we naar hoe de beide andere aspecten van de missie vertaald werden naar innovatieve bouwconcepten.

    Lees meer
  • Blog 19: Leren van andere sectoren

    Als we in de bouwsector willen innoveren dan zijn we gewend om vooral te kijken naar waar bouwsectoren in andere landen mee bezig zijn. Of als individueel bouwbedrijf kijk je primair naar waar je concurrenten mee bezig zijn. Maar je kunt juist heel veel leren door te kijken naar totaal andere sectoren. En dan kun je tot opzienbarende inzichten en innovaties komen. In deze en de volgende blog geef ik daarvan een prachtig voorbeeld.

    Lees meer
  • Blog 18: Circulaire gebiedsontwikkeling waar gebouwen en functies op elkaar afgestemd zijn

    De circulaire gebiedsontwikkeling is de zevende en laatste pijler van het circulair bouwen. Deze pijler overstijgt het niveau van het enkelvoudige gebouw en kijkt vooral naar de afstemming tussen gebouwen en hun functies op elkaar. Het doel is om een ecosysteem te maken dat de lokale circulaire economie bevordert. Er zijn twee belangrijke toepassingsgebieden. De vorige blog ging over het circulaire bedrijventerrein. In deze blog kijk ik naar de circulaire stad of beter gezegd: de circulaire stedelijke ontwikkeling.

    Lees meer
  • Blog 17: Circulaire gebiedsontwikkeling: hoe ziet een circulair bedrijventerrein eruit?

    De zevende en laatste pijler van het circulair bouwen betreft de circulaire gebiedsontwikkeling. Daarbij gaat het om het afstemmen van gebouwen met hun functies op elkaar op een zodanige manier dat het de circulaire economie bevordert en het aantal transportbewegingen met daaraan gekoppeld het energieverbruik vermindert. Er zijn twee belangrijke toepassingsgebieden, namelijk het circulaire bedrijventerrein en de circulaire stad of wijk. In deze blog kijk ik allereerst naar het circulaire bedrijventerrein.

    Lees meer
  • Blog 16: Circulair werken, het "andere" kantoorgebouw

    In de vorige blog liet ik zien waarom het circulair werken een van de pijlers van het circulair bouwen is. We leven in hectische tijden waar grenzen niet meer tellen en de economie zeven dagen per week en 24 uur per dag doorgaat. Dat vraagt om andere werkwijzen en om een compleet andere manier van het ontwerpen en inrichten van kantoorgebouwen, maar ook op een andere manier van het afnemen (en aanbieden) van de fysieke werkomgeving.

    Lees meer
Sluiten