Blog 13: Circulaire businessmodellen - product als dienst in de bouw

16 augustus 2019 door Peter-Paul van den Berg

lamp.jpg

De afgelopen drie blogs heb ik het ‘product als dienst’-model geïntroduceerd als een cruciaal businessmodel die circulariteit en duurzaamheid financieel economisch aantrekkelijk maakt voor producenten en consumenten. Ik heb aangegeven dat het model langzaam maar zeker aan populariteit begint te winnen. In deze blog kijk ik naar het gebruik van ‘product als dienst’ in de bouwsector.

Thomas Rau

Thomas Rau is architect en een van de partners bij de ontwikkeling van het circulair gebouwde bedrijventerrein op Kamp C. Hij is een van de eersten die in de bouw is gekomen met het idee van het leveren van producten die nodig zijn in gebouwen als een dienst. Beroemd is zijn verhaal dat hij in 2010 voor de herinrichting van zijn eigen kantoor in Amsterdam hoogstpersoonlijk Philips ertoe heeft aangezet om de verlichting niet aan hem te verkopen maar aan te bieden als een dienst. Philips is daarin meegegaan en heeft samen met Thomas Rau het ‘Pay per Lux’-model ontwikkeld. Het idee daarbij is dat je geen lampen meer koopt, maar dat je licht als dienst afneemt, waarbij Philips eigenaar blijft van de lampen. Als een lamp stukgaat, wordt deze gerepareerd of vervangen en als de lamp op een gegeven moment niet meer nodig is, wordt deze door Philips ergens anders ingezet of gerecycleerd. Philips heeft dit model inmiddels doorontwikkeld en noemt het Circular Lighting, waarbij het zijn ecosysteem heeft uitgebreid naar installateurs, reparateurs en bedrijven die de teruggenomen ledlampen hoogwaardig recycleren.

Een andere producent die iets soortgelijks al enige tijd doet, is tapijtleverancier Desso. Zij maken vloerbedekking van honderd procent gerecycleerd materiaal. De gebruiker leaset dat tapijt en Desso vernieuwt het bijvoorbeeld elke vijf jaar. Dan nemen ze de oude vloerbedekking terug en plaatsen direct weer nieuwe. De oude vloerbedekking wordt gerecycleerd. Dat oude tapijt is voor hen dus een grondstof. Stap voor stap komen er steeds meer producenten en leveranciers die wel iets zien in de ‘product als dienst’-oplossing. Onder hen vinden we tapijtproducent Interface, producenten van kantoormeubilair Steelcase en Ahrend en zelfs liftenproducent Mitsubishi. In al deze gevallen worden de producten niet alleen als dienst aangeboden, maar zorgt de producent ook voor de terugname, ontmanteling en hoogwaardige recyclage van de producten.

Van ’losgoed’ naar vastgoed

Het gaat bij die voorbeelden over producten die geen onderdeel zijn van de vaste structuur van een gebouw, maar er later bij de afwerking aan toegevoegd worden, zoals vloerbedekking, verlichting en liften. De vraag is nu of er ook ruimte komt voor het leveren van echte bouwmaterialen en bouwcomponenten als dienst. Zover zijn we nog niet, maar ik zie absoluut mogelijkheden daarvoor. Ik heb het eerder in deze blogreeks al even gehad over Building As Material Banks (BAMB), waarbij je het gebouw beschouwt als een tijdelijke opslagplaats van bouwmaterialen. Een onderdeel van de BAMB is een materialenpaspoort. Daarin staat exact beschreven om welk materiaal het gaat, hoeveel ervan gebruikt is, in welke kwaliteitsstaat het zich bevindt enzovoort. Een materialenpaspoort is natuurlijk een geweldig instrument om het ‘product als dienst’-model in de bouw te helpen realiseren.

De nauwkeurige administratie maakt het goed mogelijk om het gebruikte materiaal te identificeren, de waarde ervan te bepalen en er vervolgens een soort huurcontract op af te sluiten. Er zijn nogal wat soorten bouwmaterialen waarvan de levensverwachting hoger is dan het gebouw zelf. Denk aan bepaalde metalen, kunststoffen en natuurlijk ook de klassieke baksteen, die zelfs een levensverwachting heeft van een paar duizend jaar. Het zou dus heel goed zijn om dergelijke materialen bij de ontmanteling van het gebouw terug te winnen, indien nodig enigszins op te knappen en direct weer in te zetten in een nieuw gebouw. Voor de producent/leverancier betekent het leveren van bouwmaterialen als een dienst een potentieel langdurige stroom van inkomsten.

Ik zie de toekomst van dit ‘product als dienst’-model in de bouwsector rooskleurig in, maar het heeft wel een duwtje in de rug nodig. Daarom gaan wij er ook zeker mee experimenteren bij de ontwikkeling van het circulair gebouwde bedrijventerrein op Kamp C.

Labels:

  • Blog 12: Circulaire businessmodellen - opstartproblemen

    Het leveren van een ’product als dienst’ kan een belangrijke aanjager zijn voor de circulaire economie. In de vorige blog zagen we dat dit circulaire businessmodel goed is voor alle betrokken partijen: producenten, consumenten en de planeet. Toch loopt het nog stroef en blijft het traditionele lineaire verkoopmodel de boventoon voeren. Waarom is dat zo en kunnen we dat veranderen?

    Lees meer
  • Blog 11: Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • Blog 10: Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

    In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

    Lees meer
  • Blog 9: Aanbesteden via ‘Rapid Circular Contracting’: meer innovatie en creativiteit

    In onze vorige blog zoomden we in op een eerste vorm van circulair aanbesteden, waarbij een Bouw Informatie Model (BIM) de rol van de hoofdaannemer overneemt. Deze keer komt de tweede variant aan bod: ‘Rapid Circular Contracting’ (RCC). Een circulair aanbestedingsmodel dat maximaal ruimte laat voor innovatie en creativiteit.

    Lees meer
  • Blog 8: Aanbesteden via een Bouw Informatie Model: minder kosten, meer kwaliteit

    Kamp C wil de bouwsector stap voor stap inwijden in alle zeven pijlers van het circulaire model. In onze vorige blogs bespraken we al het gebruik van circulaire materialen en de kunst van het circulair ontwerpen. Deze keer is het de beurt aan circulair aanbesteden: een vorm van aanbesteden die ambities centraal stelt, bijvoorbeeld via een Bouw Informatie Model (BIM).

    Lees meer
  • Blog 7: Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • Blog 6: Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

    Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Deze blog gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

    Lees meer
  • Blog 5: Circulair Bouwen

    Kamp C richt zich specifiek op de verduurzaming en innovatie van de bebouwde omgeving. De bouwsector is op dit moment echt nog een toonbeeld van de lineaire economie van take, make and dispose waarbij veel grondstoffen worden verbruikt en veel afval wordt geproduceerd. Ook is de bouwwereld erg traditioneel in denk- als in werkwijze. Om de bouwsector aan de hand mee te nemen in de transitie naar een duurzame samenleving hebben wij bij Kamp C het Circulair Bouwen ontwikkeld, een integrale visie op de toekomst van verduurzaming en innovatie van de bebouwde omgeving die rust op zeven pijlers.

    Lees meer
  • Blog 4: De Ceuvel, een prachtig transitieproject

    De vorige keer heb ik het gehad over onze visie op de transitie naar een duurzame samenleving. Wat het wel en niet is en ook hoe we daar moeten komen. Ik gaf aan dat het belangrijk is om gewoon in beweging te komen. Dat betekent starten vanuit een betrekkelijk vaag omschreven doel en onderweg gewoon dingen te gaan experimenteren. Denk groot, maar begin klein. Veel megaprojecten verzanden namelijk in het vooraf exact willen definiëren en plannen van het project. En dat werkt niet bij transitieprojecten. In deze blog geef ik een voorbeeld van hoe het wel kan.

    Lees meer
  • Blog 3: Onze visie op de duurzame samenleving

    In de vorige blog heb ik het gehad over wat er fundamenteel mis is met de manier waarop we als samenleving met onze planeet en met elkaar omgaan. In deze blog wil ik het hebben over hoe het anders kan en moet, namelijk onze visie op de transitie naar een duurzame samenleving. Wat het wel en niet is, maar ook hoe we daar moeten komen.

    Lees meer
Sluiten