Van 08/07 t.e.m. 05/08 is er geen infoloket op dinsdag, en geen bouwadvies op afspraak (donderdag en 3de zaterdag) op Kamp C. Op 15/8 is Kamp C gesloten door een feestdag.

Blog 10: Circulaire businessmodellen: geplande veroudering in het lineaire model

25 april 2019 door Peter-Paul van den Berg

In onze vorige blog hebben we het hoofdstuk over circulair aanbesteden afgerond. In de komende edities komen enkele circulaire businessmodellen aan bod. We beginnen met het leveren van producten als een dienst. Om dat innovatieve model te kaderen, bespreken we eerst een fundamentele constructiefout in het traditionele, lineaire businessmodel: de geplande veroudering.

De zeven pijlers van circulair bouwen steunen zelf op de algemene principes van de circulaire economie. In essentie gaat het erom producten, componenten en materialen zo lang en zo hoogwaardig mogelijk in de kringloop te houden. Om dat mogelijk te maken zijn er aangepaste businessmodellen nodig die het voor bedrijven economisch aantrekkelijk maken om circulair te werken. Als dat niet het geval is, zoals in een lineair businessmodel, krijg je een fenomeen als geplande veroudering.

Het verkoopmodel

In de lineaire economie moet een producent zo veel mogelijk nieuwe producten verkopen. De verkoop is dan de belangrijkste bron van inkomsten. Als die verkoop vertraagt, dalen ook de inkomsten. Stel dat je een wasmachine kan kopen die niet verslijt of niet stukgaat. Dan raakt de markt na enige tijd helemaal verzadigd: iedereen heeft immers een wasmachine die nooit vervangen wordt. Er worden amper nog nieuwe machines verkocht en de producent gaat failliet.

De producent moet dus een manier vinden om de verkoop van zijn producten aan de gang te houden. Dat kan ten eerste door de producten steeds te vernieuwen. De smartphone-industrie is daar een goed voorbeeld van. Grote producenten als Apple en Samsung brengen elk jaar nieuwe modellen uit die iets geavanceerder zijn dan de vorige versies. Hun doel? Net voldoende innoveren om de consument te verleiden zijn ‘oude’ toestel te vervangen door een nieuw model.

Geplande veroudering

Producenten proberen de levensduur van producten ook te beperken. Door die geplande veroudering wordt de consument tegelijk verleid én gedwongen om een nieuw model te kopen. Een producent kan dat op verschillende manieren voor elkaar krijgen. Zo is het bijna onmogelijk om een smartphone te repareren. In principe kan je een gebarsten beeldscherm laten vervangen, maar in de praktijk kost dat zo veel en duurt die ingreep zo lang, dat je meestal een nieuw toestel koopt.

Daarnaast merk je al snel dat het toestel steeds trager werkt. Na verloop van tijd kan het amper nog mee met de nieuwere versies van courante applicaties. Uiteindelijk biedt de producent geen software-updates meer aan die het model nog verder ondersteunen.

Die bewuste tactiek van geplande veroudering stimuleert verspilling. In een lineaire economie draait het uit op take, make and dispose. Voor elk nieuw apparaat worden nieuwe grondstoffen en componenten gebruikt. De opzettelijk verouderde modellen belanden ondertussen op de afvalberg. Zo hebben wij met z’n allen de wegwerpmaatschappij in het leven geroepen.

De eeuwige gloeilamp

Geplande veroudering begon niet bij de smartphone maar bestaat al veel langer. Een berucht voorbeeld is de gloeilamp. In een brandweerkazerne in Livermore, Californië, brandt al sinds 1901 een gloeilamp. Onafgebroken, al 118 jaar. De gloeiende eeuwelinge heeft zelfs haar eigen website.

Maar een lamp die één keer per honderd jaar vervangen wordt, dat is niet bepaald een groeimarkt. Dat dachten gloeilampproducenten Philips, Osram en General Electric ook. Op 23 december 1924 spraken ze daarom met elkaar af dat een gloeilamp maar een levensduur mocht hebben van hooguit duizend uur. Zo ontstond het begin 1925 het Phoebus Cartel dat moest toezien op de toepassing van die afspraak. Er werd een lijst opgesteld met boetes per uur dat een lamp langer brandde in tests. Gloeilampen gingen sindsdien nog maximaal duizend uur mee. Voor de producenten waren het gouden jaren. Het kartel stopte in 1939, bij het uitbreken van WO II.

Circulaire businessmodellen roepen die geplande veroudering een halt toe en zetten in op geplande verduurzaming. In onze volgende blog bekijken we hoe ‘het product als een dienst’ op een radicaal andere manier omgaat met de markt.

Labels:

  • Blog 12: Circulaire businessmodellen - opstartproblemen

    Het leveren van een ’product als dienst’ kan een belangrijke aanjager zijn voor de circulaire economie. In de vorige blog zagen we dat dit circulaire businessmodel goed is voor alle betrokken partijen: producenten, consumenten en de planeet. Toch loopt het nog stroef en blijft het traditionele lineaire verkoopmodel de boventoon voeren. Waarom is dat zo en kunnen we dat veranderen?

    Lees meer
  • Blog 11: Circulaire businessmodellen: product als dienst

    Circulaire businessmodellen moeten ervoor zorgen dat het voor producenten financieel-economisch aantrekkelijk wordt om hun producten zo duurzaam en circulair als mogelijk te maken. In de vorige blog zagen we dat het traditionele verkoopmodel van de lineaire economie ertoe leidt dat de levensduur van producten bewust wordt verkort waardoor deze veel te snel op de afvalberg terecht komen. Dat moet anders. Maar kan dat ook?

    Lees meer
  • Blog 9: Aanbesteden via ‘Rapid Circular Contracting’: meer innovatie en creativiteit

    In onze vorige blog zoomden we in op een eerste vorm van circulair aanbesteden, waarbij een Bouw Informatie Model (BIM) de rol van de hoofdaannemer overneemt. Deze keer komt de tweede variant aan bod: ‘Rapid Circular Contracting’ (RCC). Een circulair aanbestedingsmodel dat maximaal ruimte laat voor innovatie en creativiteit.

    Lees meer
  • Blog 8: Aanbesteden via een Bouw Informatie Model: minder kosten, meer kwaliteit

    Kamp C wil de bouwsector stap voor stap inwijden in alle zeven pijlers van het circulaire model. In onze vorige blogs bespraken we al het gebruik van circulaire materialen en de kunst van het circulair ontwerpen. Deze keer is het de beurt aan circulair aanbesteden: een vorm van aanbesteden die ambities centraal stelt, bijvoorbeeld via een Bouw Informatie Model (BIM).

    Lees meer
  • Blog 7: Flexibel bouwen dankzij een circulair ontwerp

    Circulair bouwen zal grote veranderingen teweegbrengen in de bouwwereld. Om de sector alvast vertrouwd te maken met de nieuwe manier van bouwen, bespreekt Kamp C de zeven pijlers van het circulaire model. Zo ging onze vorige blog over het gebruik van circulaire materialen. In dit artikel komt de tweede pijler aan bod: circulair ontwerpen.

    Lees meer
  • Blog 6: Circulaire materialen sluiten de kringloop in de bouw

    Kamp C wil de transitie naar circulair bouwen faciliteren door de bouwsector vertrouwd te maken met alle aspecten ervan. In onze vorige blog introduceerden we de zeven pijlers van circulair bouwen. Deze blog gaat dieper in op de eerste pijler: het gebruik van circulaire materialen.

    Lees meer
  • Blog 5: Circulair Bouwen

    Kamp C richt zich specifiek op de verduurzaming en innovatie van de bebouwde omgeving. De bouwsector is op dit moment echt nog een toonbeeld van de lineaire economie van take, make and dispose waarbij veel grondstoffen worden verbruikt en veel afval wordt geproduceerd. Ook is de bouwwereld erg traditioneel in denk- als in werkwijze. Om de bouwsector aan de hand mee te nemen in de transitie naar een duurzame samenleving hebben wij bij Kamp C het Circulair Bouwen ontwikkeld, een integrale visie op de toekomst van verduurzaming en innovatie van de bebouwde omgeving die rust op zeven pijlers.

    Lees meer
  • Blog 4: De Ceuvel, een prachtig transitieproject

    De vorige keer heb ik het gehad over onze visie op de transitie naar een duurzame samenleving. Wat het wel en niet is en ook hoe we daar moeten komen. Ik gaf aan dat het belangrijk is om gewoon in beweging te komen. Dat betekent starten vanuit een betrekkelijk vaag omschreven doel en onderweg gewoon dingen te gaan experimenteren. Denk groot, maar begin klein. Veel megaprojecten verzanden namelijk in het vooraf exact willen definiëren en plannen van het project. En dat werkt niet bij transitieprojecten. In deze blog geef ik een voorbeeld van hoe het wel kan.

    Lees meer
  • Blog 3: Onze visie op de duurzame samenleving

    In de vorige blog heb ik het gehad over wat er fundamenteel mis is met de manier waarop we als samenleving met onze planeet en met elkaar omgaan. In deze blog wil ik het hebben over hoe het anders kan en moet, namelijk onze visie op de transitie naar een duurzame samenleving. Wat het wel en niet is, maar ook hoe we daar moeten komen.

    Lees meer
  • Blog 2: De sprinkhanenplaag

    Wij zijn als samenleving ‘in transitie’  …. onderweg naar een duurzame samenleving. In deze blog wil ik je laten zien waarom die transitie nodig is. Want pas als we dat inzicht hebben, zijn we bereid om te veranderen.

    Lees meer
Sluiten